Tuổi học sinh trong thời đại điện thoại thông minh khác ngày xưa ra sao?
Mở đầu
Hello anh em, chào mừng anh em đã quay trở lại với blog Note Pro. Hôm nay là ngày mùng 8 tháng 10 năm 2026, thứ 5 rồi, chả hiểu sao mấy nay Hà Nội trời trở lạnh đột ngột, cái gió mùa đông bắc ùa về làm mình co ro trong chăn gấm đệm êm chả muốn lết xác dậy đi học tí nào. Sáng đạp xe đi qua đoạn phố Hoàng Diệu với Phan Đình Phùng trường mình, lá sấu rụng vàng ươm, gió lùa qua lớp áo khoác mỏng rùng mình một cái rét buốt. Thật sự thì với cái thời tiết dở dở ương ương này làm tâm trạng con người ta cũng dễ bị chùng xuống, kiểu thích hoài niệm á.
Tự nhiên sáng nay ngồi trên lớp, mấy tiết trống do giáo viên bận đi họp chuyên đề, mình đảo mắt nhìn quanh lớp. Một cảnh tượng quen thuộc vcl: cả lớp im phăng phắc, không có tiếng hò hét trêu đùa, thay vào đó là hơn 40 con người cắm mặt vào cái màn hình điện thoại phát sáng. Đứa thì đang leo rank Liên Quân bấm chửi thề chí chóe, đứa thì lướt Tiktok cười hố hố một mình, mấy đứa con gái thì đang bận cãi lộn trên Threads hoặc săn sale Shopee. Nhìn cảnh đấy, tự dưng mình khựng lại một nhịp, sực nhớ về cái thời học sinh ngày xưa, rồi lại nghĩ mông lung về cái chữ "Tôn sư trọng đạo" ở thời đại smartphone này nó đang méo mó ra sao. Nay rảnh rỗi lên bài tâm sự xàm xí với anh em một chút cho ấm lòng ngày đông nhé.
1. Tuổi thơ không màn hình cảm ứng nó "khác bọt" thế nào?
Mình sinh năm 2009, ừ thì bọn Gen Z tụi mình cũng được coi là sinh ra ở vạch đích công nghệ rồi. Nhưng mà hồi cấp 1, cấp 2 ở khu mình vẫn chưa bị điện thoại thông minh "thôn tính" nặng nề như bây giờ đâu. Anh em chắc vẫn nhớ cái cảm giác tiếng trống ra chơi vừa điểm một phát là cả đám ùa ra sân như ong vỡ tổ. Chỗ này đá cầu, chỗ kia nhảy dây, bọn con trai thì túm tụm lại đập ảnh, bắn bi mồ hôi nhễ nhại, tay lấm lem toàn bùn đất xong quệt mọe lên áo trắng đi học. Hồi đấy làm gì có iPhone hay iPad mang đến lớp, niềm vui duy nhất là lén lút truyền tay nhau cuốn truyện Conan hay 7 Viên Ngọc Rồng giấu dưới ngăn bàn bị cô giáo tóm sống.
Ngày xưa đi học, cái kết nối giữa người với người nó thật lắm. Bạn bè giận nhau là ra chửi thẳng mặt hoặc bo xì bo xịt, không chơi với nhau nữa. Còn bây giờ á? Lên cấp 3 vào cái môi trường trường chuyên lớp chọn giữa thủ đô, mình thấy sự giao tiếp nó bị ảo hóa hết rồi. Tụi nó cãi nhau trên mạng, bóc phốt nhau qua các story ẩn danh trên Instagram, hay lập hẳn 1 cái clone trên Threads để chửi xéo người mình ghét ngồi cách mình có 2 cái bàn. Ra chơi thì đứa nào đứa nấy gục mặt vào điện thoại, ngồi chung một cái ghế đá ở sân trường Phan Đình Phùng mát rượi mà chẳng ai thèm nói với ai câu nào. Chúng ta kết nối với người lạ cách xa hàng nghìn cây số qua mạng internet rất nhanh, nhưng lại vô tình để lại những khoảng trống, những "khoảng lặng" đáng sợ với chính người bạn ngồi ngay bên cạnh mình.
2. "Tôn sư trọng đạo" ở cái thời đại bóc phốt
Nhưng mà cái làm mình suy nghĩ nhiều nhất không phải là chuyện bạn bè lười nói chuyện với nhau, mà là cách học sinh bây giờ đối xử với giáo viên. Càng dùng smartphone nhiều, hình như cái ranh giới của sự tôn trọng nó càng mỏng manh hay sao á.
Anh em cứ thử hỏi bố mẹ xem, ngày xưa đi học mà bị thầy cô giáo phạt quỳ, đánh đòn xước cả mông, về nhà khóc lóc mách bố mẹ kiểu gì cũng bị tẩn thêm cho một trận vì tội "mày ngu mày láo thì thầy cô mới đánh". Thời đấy, lời giáo viên là thứ gì đó rất uy quyền, rất đáng kính trọng. Học trò ra đường gặp thầy cô là khoanh tay cúi gập người chào từ xa.
Thế còn học sinh năm 2026 thì sao? Ối dồi ôi, bây giờ á, giáo viên trên bục giảng lỡ tay phạt học sinh hơi nặng một xíu, hay lỡ mồm nói một câu nóng giận không kiềm chế được cảm xúc là xác định luôn. Dưới lớp sẽ có vài chiếc camera smartphone chĩa lên quay lén lại toàn bộ, cắt xén đúng cái đoạn nhạy cảm nhất, giật tít câu view rồi tung lên Facebook, Tiktok, hay các group học sinh. Chỉ sau một đêm thôi, cộng đồng mạng ùa vào cào phím chửi rủa, ném đá không thương tiếc một người thầy người cô đã đứng lớp hàng chục năm. Nhiều giáo viên bị áp lực dư luận đến mức trầm cảm, phải xin nghỉ việc chỉ vì một phút bốc đồng bị ống kính của chính học sinh mình quay lại.
Mình không bênh vực những giáo viên bạo hành hay xúc phạm học sinh nhé, sai thì phải xử lý theo pháp luật. Nhưng mà cái cách lũ học sinh bây giờ lợi dụng mạng xã hội, lợi dụng cái điện thoại để làm vũ khí đe dọa, hạ nhục thầy cô thì mình thật sự thấy rất hãm và đáng sợ. Tôn sư trọng đạo đi đâu mất rồi? Sao chúng ta không ngồi lại tháo gỡ nói chuyện trực tiếp với nhau, hoặc báo cáo lên Ban giám hiệu một cách tử tế, mà lại chọn cách mang người từng dạy dỗ mình ra làm trò tiêu khiển trên mạng để bú fame câu like?
3. Chuyện cái meme trên lớp và sự tổn thương không nói thành lời
Mình kể cho anh em nghe một câu chuyện thật của lớp mình mới xảy ra tháng trước thôi. Lớp mình có một thầy giáo dạy Lý khá nghiêm khắc nhưng thầy hơi có tuổi rồi, dáng đi hơi khắc khổ và thầy có thói quen chau mày khi giảng bài. Thầy tâm huyết lắm, bài nào khó thầy cũng giảng đi giảng lại đến khi nào hiểu mới thôi.
Thế mà hôm nọ, trong lúc thầy đang cố rướn người viết một công thức dài ngoằng trên góc bảng cao, mặt thầy hơi nhăn lại vì đau lưng. Một thằng bạn ở bàn cuối đã lấy điện thoại ra, zoom cận mặt thầy, chụp tách một cái. Xong nó lấy ảnh đấy thêm mấy cái text chế giễu chửi bậy, làm thành một cái meme (ảnh chế) quăng thẳng vào group chat Zalo riêng của lớp (group không có giáo viên).
Lúc đấy tin nhắn nổ "ting ting" liên tục, cả lũ hùa vào "haha" rồi bình luận trêu chọc ngoại hình của thầy. Cảm giác lúc đó của mình là khựng lại, thật sự mình không thả tim hay react gì cả, mình thấy rất chướng mắt. Người thầy đang vã mồ hôi trên bục giảng cố nhét chữ vào đầu tụi nó để sang năm thi THPTQG 2027, còn tụi nó thì ở dưới mang ngoại hình và nỗi đau bệnh tật của người già ra làm trò hề. Nếu thầy vô tình biết được học sinh mà mình cất công dạy dỗ lại lôi mình ra làm ảnh chế nhạo trên mạng, thầy sẽ đau lòng và tổn thương đến mức nào?
Mình out mẹ cái group chat đó luôn trong ngày hôm ấy. Tính mình nhạy cảm, mình hay suy nghĩ, thà mình bị bảo là đứa sống lỗi, sống cách biệt không hòa đồng, còn hơn là hùa theo cái trò mất dạy thiếu giáo dục ấy. Nhiều khi smartphone nó không có lỗi, lỗi là ở cái tư duy lệch lạc và cái tôi quá lớn của bọn trẻ chúng ta bây giờ, ảo tưởng sức mạnh trên không gian mạng mà quên đi đạo lý làm người cơ bản.
4. AI làm hộ bài và sự lười biếng vô ơn
Lại nói về một bài trước đây mình từng phân tích trên Note Pro về việc Việt Nam sử dụng trợ lý AI nhiều nhất Đông Nam Á. Mấy cái con Gemini hay ChatGPT á, đúng là nó thần thánh thật, học sinh trường mình dùng nó giải Toán, Hóa, Lý viết văn nhoay nhoáy. Bài tập cô giao về nhà, thay vì tự ngồi cắn bút suy nghĩ 2 tiếng đồng hồ, tụi nó chụp ảnh vứt rẹt lên con AI 10 giây sau có lời giải chi tiết.
Nhưng mà lạm dụng nó quá thì hỏng hết người anh em ạ. Tụi nó mang nguyên cái bài văn rỗng tuếch, khô khan do AI viết đi nộp cho cô giáo Văn. Cô chấm bài xong cô buồn lắm, cô bảo: "Cô dạy các em cách cảm thụ văn học, cách làm người, mà các em lại đem nộp cho cô một sản phẩm của máy móc không có cảm xúc".
Chính cái sự lười biếng, ỷ lại vào công nghệ này nó cũng dần bào mòn đi cái gọi là "trọng đạo". Học trò giờ ít hỏi bài thầy cô lắm, có gì không hiểu là tra AI. Lâu dần, cái sự tương tác, những cuộc trò chuyện ngoài giờ học giữa thầy và trò nó biến mất hoàn toàn. Thầy cô bây giờ đến lớp như một cái máy phát thông tin, học sinh ngồi dưới là những cái máy thu dữ liệu, thỉnh thoảng lỗi mạng thì chửi thề vài câu. Sự ấm áp, tình cảm thầy trò thời xưa nó nhạt phai đi nhiều lắm rồi.
5. Mạng xã hội cũng có hai mặt của nó
Nãy giờ mình toàn chê, nhưng mà công bằng mà nói, điện thoại và mạng xã hội không phải lúc nào cũng mang lại điều tiêu cực cho mối quan hệ thầy trò.
Nhờ có Zalo hay Messenger mà lớp mình kết nối với cô giáo chủ nhiệm dễ dàng hơn rất nhiều. Có những hôm 11-12h đêm ôn thi mệt quá, mình áp lực nhắn tin hỏi cô 1 bài toán khó, cô vẫn sẵn sàng gọi video call giải đáp cặn kẽ cho mình. Mình cũng từng thấy nhiều bạn mạnh dạn tâm sự chuyện gia đình, chuyện tình yêu tuổi mới lớn bế tắc với thầy cô qua tin nhắn – điều mà bình thường ở trên lớp có vỡ đầu cũng chả dám nói trực tiếp.
Rồi những dịp như sắp tới 20/11 nè, có mấy đứa cựu học sinh học ở xa không về thăm trường được, vẫn có thể gửi một đoạn video ngắn hay một chiếc thiệp điện tử tự thiết kế bằng Canva để chúc mừng cô giáo cũ. Nó tiện lợi và vẫn giữ được tình nghĩa. Tuy nhiên, nó hơi công nghiệp. Mình thì mình vẫn thích cái cảm giác tự tay mua tờ giấy nhám, nắn nót viết từng dòng chữ hơi xiêu vẹo bọc trong cái phong bì thơm mùi mực mang lên bục giảng tặng cho cô giáo hơn. Cái giá trị cốt lõi của tình cảm nó nằm ở cái công sức và tấm lòng mình đặt vào đó, chứ copy một câu chúc văn mẫu trên mạng rồi ấn "Gửi cho nhiều người" thì nó nhạt nhẽo lắm.
Đừng quên nhấn vào chiếc chuông màu xanh dưới góc phải màn hình để nhận thông báo mới nhất từ Note Pro nhé. Anh em nào có suy nghĩ gì về tuổi học trò thời nay thì cứ mạnh dạn comment xả hết nỗi lòng xuống dưới, mình hứa sẽ đọc và rep từng cái.
Lời kết
Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết này, đến đây chúng tôi chúc bạn một ngày tốt lành và hạnh phúc bên người thân và gia đình nhé. Tạm Biệt.
Join the conversation