Mở đầu

Hello anh em! Lại là mình Minh Hiếu từ Note Pro đây. Hôm nay là một buổi chiều giữa tháng 10 năm 2026, trời Hà Nội dạo này bắt đầu có mấy đợt gió lạnh đầu mùa thổi qua, đúng cái thời tiết se se lạnh dễ làm người ta suy nghĩ mông lung. Mấy nay mình đang ngập đầu trong mớ đề cương ôn thi THPT Quốc gia 2027, thề luôn là căng thẳng và áp lực kinh khủng. Nhiều lúc ngồi giải mãi không ra một bài toán hay bí ý tưởng viết văn, mình bực bội vứt bút đấy, vớ lấy cái điện thoại lướt mạng xã hội tìm chút gì đó giải tỏa. Nhưng lướt Facebook lướt Tóp Tóp một hồi, chả thấy giải trí đâu mà tự nhiên đầu mình lại nhức thêm.

Anh em lướt điện thoại mỗi ngày có nhận ra là chúng ta đang bị bội thực, bị nhồi nhét cả chục loại nội dung tạp nham trên mạng không? Thượng vàng hạ cám, tốt có xấu có, nhưng đa phần là rác. Đang xem dở một cái video chia sẻ kiến thức bổ ích thì ngay lập tức thuật toán đẩy cho một cái clip chửi bới bóc phốt căng cực, vuốt thêm cái nữa lại thấy mấy ông giang hồ xăm trổ ngồi vuốt tóc giảng đạo lý làm người. Càng lướt mình càng thấy hoang mang. Đặc biệt là dạo này trường THPT Phan Đình Phùng của mình đang rục rịch chuẩn bị các phong trào thi đua cắm hoa, làm báo tường đón ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 tháng tới. Nhìn không khí háo hức tri ân thầy cô ở trường, mình chợt khựng lại. Mình thấy cái truyền thống "tôn sư trọng đạo" thiêng liêng cốt lõi của dân tộc VN mình dường như đang bị méo mó, bị bóp nghẹt hoặc chà đạp ở một góc tối nào đó trên cái không gian mạng ảo này.

Chém gió nãy giờ hơi lan man cảm xúc cá nhân rồi. Hôm nay anh em hãy cùng Note Pro ngồi lại, pha tách trà, điểm mặt chỉ tên 10 kiểu nội dung trên mạng xã hội mà người Việt chúng ta gần như phải đập mặt vào mỗi ngày nhé. Và thử cùng mình phân tích xem, qua những luồng nội dung đó, đạo nghĩa thầy trò và văn hóa ứng xử của con người thời nay đang trôi dạt về phương trời nào.

1. Đạo lý mạng và những người "Thầy" tự phong

Trời ơi, cái thể loại này chắc chắn mình phải xếp nó chễm chệ ở top 1. Anh em chắc chả lạ gì mấy cái video cắt ghép nhạc lồng giật giật, hình ảnh một anh giang hồ mạng đeo dây chuyền vàng to bằng ngón chân cái, ngồi rít điếu thuốc rồi phán mấy câu xanh rờn: "Xã hội này có làm thì mới có ăn...". Cái chua xót và nực cười nhất ở đây là một bộ phận giới trẻ, thậm chí có cả mấy đứa bạn cùng khóa với mình, lại đi tôn sùng những thành phần này làm bến đỗ chân lý. Bọn nó gọi "Thầy Huấn", "Thầy Tiến" nghe ngọt xớt.

Ở ngoài đời, giáo viên dạy Toán dạy Văn trên lớp còng lưng soạn giáo án mờ cả mắt, đứng khản cả cổ khuyên bảo học hành đàng hoàng để có tương lai thì học sinh bịt tai, cãi nhem nhẻm. Ấy thế mà lên mạng, tụi nó lại đi gật gù tâm đắc nghe một ông từng vướng vòng lao lý dạy cách sống. Truyền thống tôn sư trọng đạo bị đem ra làm trò tấu hài từ bao giờ vậy? Cái danh xưng "Thầy" vô cùng cao quý, đại diện cho tri thức và nhân cách, giờ lại bị gắn tùy tiện cho những kẻ thích khoe của, chửi bới câu view. Thật sự đau lòng.

2. Bóc phốt, bạo lực mạng và drama không hồi kết

Anh em chơi Threads hay hóng hớt trên Facebook dạo này chắc trầm cảm mẹ luôn. Lên đó 10 bài thì hết 8 bài rưỡi là lôi nhau ra chửi bới, combat mõm. Hôm nay phốt quán ăn, ngày mai bóc phốt đồng nghiệp sống lỗi. Nhưng cái làm mình rùng mình và ớn lạnh nhất là tình trạng học sinh lập nick clone lên các trang confession ẩn danh để tế sống giáo viên. Chỉ vì bị phạt do lười không làm bài tập, hay thầy cô hơi nghiêm khắc gắt gao một chút, nhiều bạn sẵn sàng dùng những lời lẽ thô tục nhất để lăng mạ người đang dạy dỗ mình. Đâu rồi cái câu răn dạy ngàn đời "Nhất tự vi sư, bán tự vi sư"? Hồi xưa ông bà cha mẹ mình đi đường thấy bóng dáng thầy cô là phải khoanh tay cúi đầu chào từ tít đằng xa. Giờ thì hở ra tí xíu là đòi "bóc phốt", đòi "kiện cáo", quay video tung lên Tóp Tóp để cộng đồng mạng vào cắn xé. Mạng xã hội vô tình đang dung túng và tiếp tay cho sự vô ơn.

3. Lùa gà, flexing phông bạt lừa đảo

18 tuổi tự mua Mẹc bằng hai bàn tay trắng, 20 tuổi khởi nghiệp làm CEO chuỗi hệ thống ngàn tỷ, chốt sổ đỏ mua biệt thự Vinhome như đi chợ mua mớ rau. Lướt tiktok toàn các chủ tịch mặc vest bóng lộn đọc lệnh kiếm ngàn đô mỗi giây. Mấy cái nội dung độc hại này nó đánh trúng phóc vào cái tâm lý muốn giàu nhanh, lười lao động của gen Z bọn mình. Nhiều bạn trẻ bị lóa mắt, sẵn sàng bỏ cả học hành, cãi lại lời thầy cô cha mẹ để đi theo mấy "chuyên gia tài chính" này. Kết cục thì toàn vỡ nợ, mất trắng, báo nhà.

Chính bản thân mình cũng từng suýt dính vào một khóa học làm web lùa gà hồi năm ngoái. Nộp mất 500 cành tiền tiêu vặt tích cóp, tưởng được học code xịn sò, ai dè vào phòng zoom toàn bắt bật cam hô khẩu hiệu truyền lửa xàm xí, chẳng dạy được một dòng HTML nào. Mấy cái content phông bạt này nó làm lu mờ đi giá trị cốt lõi của việc kiên nhẫn học tập và sự tôn trọng đối với tri thức thực sự.

4. Review "chê" tơi tả để đạp đổ chén cơm người khác

Mấy "chiến thần review" dạo này lộng hành lắm. Đi ăn bát bún vỉa hè 35k nhưng yêu cầu chất lượng phục vụ phải bú trend ngang tầm khách sạn 5 sao. Khen thì ít người xem, nên cứ phải chê thậm tệ, dùng từ ngữ cay nghiệt nhất để dìm hàng quán người ta thì view mới nổ tung tóe. Cách hành xử này đang dần tạo ra một thói quen cực kỳ xấu cho cộng đồng mạng: thích phán xét, soi mói và chê bai người khác thay vì thông cảm. Nó đi ngược hoàn toàn với sự bao dung, nhân ái mà thầy cô luôn miệt mài dạy chúng ta trong các tiết Giáo dục công dân ở trường.

5. Nhảy nhót uốn éo, trend lố lăng phản cảm

Cái này thì không cần bàn cãi nhiều. Mở Tiktok ra là ngập tràn các video nhảy nhót uốn éo ở những nơi không phù hợp. Nội dung trống rỗng, chẳng đem lại một chút giá trị nào về mặt tri thức hay giải trí lành mạnh. Thậm chí nhiều bạn học sinh mặc nguyên bộ áo dài đồng phục trắng tinh khôi, đeo rành rành cái huy hiệu trường để quay mấy cái trend hở hang, quẩy vinahouse giật đùng đùng ngay giữa sân trường. Mình hay tự hỏi, nếu các thầy cô ban giám hiệu xem được những clip đó thì họ sẽ thất vọng và đau lòng đến thế nào về thế hệ học trò mà mình đang dìu dắt?

6. Nội dung "chữa lành" (thưng thực chất là xát thêm muối)

Thời gian gần đây cái từ khóa "chữa lành" nó hot điên đảo. Ai hở tí cũng nhận mình bị tổn thương. Mạng xã hội đầy rẫy các kênh podcast giọng trầm buồn rũ rượi, ghép nhạc nền lofi ảo não khuyên người ta nên buông xuôi, mặc kệ đời. Nghe xong chả thấy tâm hồn lành lặn miếng nào mà chỉ thấy tụt mood trầm trọng, chán đời muốn bỏ thi bỏ học cmnl. Thay vì dũng cảm đối mặt với khó khăn giống như những bài giảng về đạo đức, về nghị lực sống mà thầy cô luôn truyền đạt, rất nhiều bạn trẻ chọn cách thu mình lại, chìm đắm trong cái mớ content sướt mướt ủy mị này để trốn tránh thực tại.

7. Bán hàng livestream bất chấp thủ đoạn, văng tục chửi thề

Chưa bao giờ văn hóa bán hàng online lại biến tướng thành sàn diễn tấu hài rẻ tiền như bây giờ. Không thiếu những kênh cố tình chửi khách bậy bạ, phát ngôn gây sốc để giữ chân người xem. Lời ăn tiếng nói, nét đẹp văn hóa giao tiếp thanh lịch của người Việt Nam mình bị mang ra làm giẻ lau sàn. Mình nhớ mãi cô giáo dạy Văn năm lớp 10 của mình từng dặn dò rớt nước mắt: "Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau các em ạ". Nhìn lên mạng bây giờ thấy người ta réo tên chửi bới tổ tông nhau chỉ để tranh giành vài cái đơn hàng áo thun 99k, nghĩ mà nó chua chát cho cái đạo làm người.

8. Tin giả, báo mạng giật tít câu view bất chấp

Sẵn sàng bịa đặt thông tin về đời tư nghệ sĩ, hay thậm chí nguy hiểm hơn là xuyên tạc lịch sử, tung tin giả về các chính sách giáo dục quốc gia. Mới năm ngoái đây thôi, có đợt một trang mạng ẩn danh tung tin bịa đặt về việc Bộ Giáo dục thay đổi đột ngột quy chế thi THPTQG. Khỏi phải nói, bọn học sinh khối 12 bọn mình nháo nhào loạn xị ngầu cả lên, hoang mang khóc lóc. Các thầy cô trên trường phải vất vả đi đính chính, trấn an tâm lý cho từng lớp một. Sự vô trách nhiệm tột cùng của những người làm nội dung rác này thực sự đáng bị pháp luật trừng trị đích đáng.

9. Content tự sướng, khoe khoang ảo tưởng sự hoàn hảo

Mạng xã hội là nơi người ta chỉ lôi ra khoe những góc khuất hào nhoáng và đẹp đẽ nhất. Ăn nhà hàng sang chảnh, check in resort 5 sao, giấy khen giăng đầy tường. Ai cũng cố gồng mình tạo ra một vỏ bọc hoàn mỹ không tì vết. Nó vô tình tạo ra một thứ áp lực đồng trang lứa (peer pressure) vô hình nhưng đè nặng lên vai những người xem bình thường. Cứ lướt xem con nhà người ta giỏi giang giàu có, mình lại thấy tủi thân, tự ti về hoàn cảnh gia đình, đôi khi sinh ra oán trách cha mẹ. Cảm xúc tiêu cực cứ thế mà sinh sôi nảy nở.

10. Những ánh sáng le lói: Content giáo dục và chia sẻ kiến thức chân chính

May mắn thay, giữa một mớ hỗn độn rác rưởi mạng xã hội mệt mỏi ấy, chúng ta vẫn tìm thấy những kiểu nội dung đáng trân quý. Đó là những bài giảng hoàn toàn miễn phí của các thầy cô giáo thực sự có tâm. Những người thầy tóc đã điểm bạc, mắt đã mờ nhưng vẫn cặm cụi lọ mọ học cách sử dụng bảng vẽ điện tử, thức trắng đêm livestream giải đề Toán đề Hóa cho những học sinh nghèo vùng sâu vùng xa không có điều kiện đi học thêm. Ở những kênh youtube hay tiktok như thế này, mình lại thấy sáng bừng lên cái truyền thống "tôn sư trọng đạo" vô giá.

Đọc những dòng bình luận của bọn học sinh: "Em chào thầy ạ", "Em cảm ơn cô đã thức khuya giảng bài cho chúng em", thề là thấy ấm lòng cực kỳ anh em ạ. Mình nhớ đợt thi học kỳ năm ngoái, lúc mình bế tắc và trầm cảm nhất với môn Vật Lý, mình đã cày nát các video của một thầy giáo già trên Youtube. Cách thầy giảng bài từ tốn, cặn kẽ, không hề giật tít hay làm màu phông bạt. Mình ngộ ra rằng, những người thầy vĩ đại thực sự không bao giờ tự xưng mình là thầy rồi đi rêu rao giảng đạo lý sáo rỗng kiếm tiền. Hành động miệt mài lặng lẽ gieo chữ của họ đã tự khắc khiến học sinh phải cúi đầu tôn kính tự tận đáy lòng.

Hoặc đơn giản như những blog cá nhân thuần túy chia sẻ kiến thức lập trình, thủ thuật web đàng hoàng như tụi mình ở Note Pro đang làm đây. Dành cả thanh xuân gõ phím chia sẻ code, chia sẻ tài liệu thật tâm không vụ lợi. Những nội dung này gieo lại niềm tin mãnh liệt cho chúng ta về một môi trường internet sạch sẽ và tích cực hơn.

Lời kết

Mạng xã hội suy cho cùng thì cũng chỉ là một công cụ vô tri, nó đóng vai trò như một chiếc gương phản chiếu lại chính cái xã hội thu nhỏ của con người. Rác rưởi hay hoa thơm trái ngọt là do tư duy của người dùng chúng ta chọn lọc. Mình tin rằng truyền thống "tôn sư trọng đạo" ngàn năm của dân tộc không hề bị mất đi, nó chỉ đang gặp chút sóng gió, bị thử thách trước những cám dỗ vật chất và câu view rẻ tiền của thời đại số. Anh em hãy cố gắng giữ cho mình một cái đầu lạnh, làm những người dùng mạng thông minh, biết bảo vệ và tôn trọng những giá trị đạo đức cốt lõi. Hãy luôn dành sự tri ân sâu sắc nhất cho những người thầy người cô thực sự, cả trên bục giảng phấn trắng bảng đen lẫn những người thầm lặng chia sẻ tri thức chân chính trên mạng nhé.

Đừng quên nhấn vào chiếc chuông màu xanh dưới góc phải màn hình để nhận thông báo mới nhất từ Note Pro nhé.

Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết này, đến đây chúng tôi chúc bạn một ngày tốt lành và hạnh phúc bên người thân và gia đình nhé. Tạm Biệt.

Copyright © Note Pro