Mở đầu

Hello anh em! Lại là mình đây, chào mừng mọi người đã quay trở lại với góc nhỏ của Note Pro. Mấy nay thời tiết Hà Nội bắt đầu có không khí se se lạnh rồi, đi ngoài đường mà gió lùa qua áo khoác tự nhiên trong đầu mình nảy số nghĩ ngay đến tết. Nhanh thật sự anh em ạ, vèo cái lại chuẩn bị sắm sửa đón giao thừa đến nơi rồi. Hôm qua mình ngồi quán trà đá vỉa hè cổng trường Phan Đình Phùng, vô tình nghe mấy đứa nhóc lớp 10 bàn nhau: "Ê mày, mùng 3 tết năm nay đỡ phải vắt óc nghĩ lời chúc cô giáo chủ nhiệm rồi, tao vừa bảo con ChatGPT nó viết cho 1 bài thơ lục bát siêu mượt, tí copy ném qua Zalo là xong!".

Nghe xong câu đấy, tự nhiên cốc trà đá trên tay mình đắng chát lạ thường. Nó làm mình phải suy nghĩ rất nhiều. Ủa, giờ cái gì cũng nhờ AI viết hộ được, từ lời chúc tết thầy cô cho đến cả việc viết nhật ký, vậy thì con người chúng ta còn cần tự cầm bút hay tự gõ phím viết blog nữa không? Hôm nay, nhân một buổi tối rảnh rỗi hiếm hoi không phải cắm mặt vào đống code CSS hay fix lỗi giao diện, mình quyết định lên bài tâm sự mỏng với anh em về câu chuyện viết lách thời nay và cái thứ tình cảm tôn sư trọng đạo thiêng liêng mà dường như đang bị công nghệ làm cho nhạt nhòa đi.

Gõ phím bằng AI hay bằng chính những vết xước trong tim?

Phải thừa nhận 1 điều là công nghệ AI bây giờ nó quá bá đạo. Anh em chỉ mất chưa đến 30 giây gõ vài dòng prompt là con bot nó nhả ra ngay 1 bài blog dài ngoằng, câu cú mượt mà, văn phong chuẩn chỉnh không trật nhịp nào. Hồi đầu mới ra ChatGPT hay Gemini, mình cũng ham hố thử lắm. Mình lười mà, có công cụ tội gì không xài. Nhưng sau vài lần đọc lại mấy bài do AI viết, mình thấy nó cứ sao sao ấy. Nó trống rỗng, nó vô hồn, nó trơn tuột như người ta bôi mỡ lên mặt kính vậy. Đọc xong chả đọng lại cái gì trong đầu cả.

Anh em để ý mà xem, tại sao Note Pro hay những blog cá nhân khác vẫn sống sót và vẫn có độc giả trung thành mỗi ngày vào hóng bài mới? Đơn giản vì thứ người ta cần đọc không phải là những câu văn hoàn hảo 10/10. Thứ anh em muốn thấy là một thằng Minh Hiếu thỉnh thoảng gõ sai lỗi chính tả, là câu chuyện mình loay hoay nguyên một buổi chiều không sửa nổi cái công tắc điện đảo chiều ở nhà xong lên mạng than thở, là những nỗi đau tủi thân khi nhắc về gia đình của bạn Kim Anh phó giám đốc bên mình. AI làm gì biết đau? AI làm gì biết cảm giác thức trắng đêm chạy deadline mờ cả mắt, hay cái cảm giác rạo rực xao xuyến khi lần đầu tiên crush một người xong bị từ chối thẳng thừng vì người ta "đã có bồ"?

Nếu mình dùng AI để viết blog, tức là mình đang giết chết chính cái "chất" con người của mình. Blog nó giống như một cuốn nhật ký mở. 10 năm nữa khi mình lật lại những trang blog cũ này, mình muốn thấy lại bản thân mình ở tuổi 17, 18 ngây ngô, nổi loạn và chân thành, chứ không phải thấy một cỗ máy phát ngôn lạnh lẽo.

Mùng 3 Tết Thầy: Khi truyền thống bị gói gọn trong 1 cú click chuột

Nói về chuyện AI viết lách thì lại quay lại cái câu chuyện chúc tết thầy cô mà mình nghe lỏm được. Từ thời ông bà cha mẹ mình truyền lại cái câu "Mùng 1 tết cha, mùng 2 tết mẹ, mùng 3 tết thầy" nó ăn sâu vào tiềm thức rồi. Hồi mình còn học cấp 2, cứ đến sáng mùng 3 tết là mấy đứa trong xóm lại xúng xính quần áo, đứangồi trước đứa ngồi sau đạp xe đạp cọc cạch đến nhà thầy cô chủ nhiệm. Quà cáp hồi đó có gì to tát đâu, góp tiền mua được hộp bánh Danisa hay gói mứt kẹo rẻ tiền, có khi chỉ là bó hoa lay ơn mẹ mua ngoài chợ.

Đến nhà cô, mấy đứa rụt rè ngồi quanh cái bàn phòng khách, cắn hạt dưa tách tách, uống ngụm nước trà chát ngầm mà cười khúc khích. Cô thì hỏi thăm "Năm nay ăn tết to không mấy đứa, bài vở ra giêng nhớ ôn kỹ nha". Cảm giác nó ấm áp lạ thường anh em ạ. Sự kính trọng và tình cảm nó nằm ở cái công mình lóc cóc đạp xe giữa trời rét, nằm ở ánh mắt, ở cái bắt tay, ở những câu nói ấp úng vụng về nhưng thật tâm.

Còn bây giờ thì sao? Nhanh, gọn, lẹ. Copy 1 bài thơ từ AI, tag tên cô giáo vào group Zalo lớp, dán thêm chục cái icon thả tim pháo hoa tung tóe. Bấm GỬI. Thế là xong nhiệm vụ tri ân của ngày mùng 3 tết. Tiện lợi thật đấy, nhưng mà nghĩ nó xót xa. Người thầy người cô đọc những dòng chữ "được tối ưu hóa ngôn từ" đó liệu có cảm nhận được hơi ấm của học trò mình không? Hay họ cũng thừa biết đó là văn mẫu công nghiệp nhưng vẫn phải lịch sự rep lại 1 cái icon mỉm cười?

Bức thư tay ngày cũ và thầy giáo dạy Văn của mình

Nhân tiện nói về truyền thống tôn sư trọng đạo, mình muốn kể cho anh em nghe về một người thầy đã thay đổi cuộc đời mình, người khiến mình quyết định phải tự tay viết blog chứ không bao giờ để máy móc làm thay.

Đó là thầy Hùng, giáo viên dạy Văn hồi mình học lớp 8. Năm đó nhà mình có biến cố lớn, mình lúc đó mang nhiều sự tủi thân, cằn cỗi và hận thù lắm. Mình thu mình lại, chả muốn tiếp xúc với ai, học hành thì sa sút. Trong những giờ Văn, thay vì nghe giảng, mình toàn cúi gầm mặt xuống gầm bàn lén dùng điện thoại cùi bắp lên mạng đọc ba cái code linh tinh. Một lần thầy bắt quả tang, mình cứ tưởng sẽ bị ăn 1 bản kiểm điểm và gọi phụ huynh. Nhưng không, cuối giờ thầy gọi mình lại. Thầy không mắng mỏ gì, chỉ đưa cho mình một cuốn sổ tay bìa da đã cũ và bảo: "Em có nhiều tâm sự không nói ra được đúng không? Đừng giữ trong lòng cho nó mục nát. Cứ viết ra đi. Viết cái gì cũng được, viết về nỗi buồn của em, hoặc viết về mấy dòng mã code em đang học. Miễn là em tự viết."

Chính cuốn sổ đó là tiền thân của cái Note Pro ngày hôm nay đấy anh em ạ. Mình bắt đầu nắn nót ghi lại những suy nghĩ lộn xộn của mình. Có lần, vào dịp 20/11, vì không có tiền mua quà, mình đã viết 1 bức thư tay dài 3 trang giấy xé từ cuốn vở bài tập để cảm ơn thầy. Chữ mình xấu như gà bới, câu cú lủng củng, tẩy xóa nhem nhuốc. Nhưng khi đọc bức thư đó, mắt thầy rơm rớm đỏ. Thầy bảo đó là món quà quý giá nhất thầy nhận được trong suốt 20 năm đi dạy.

Anh em thử nghĩ xem, nếu hồi đó mình có smartphone xịn, mình dùng AI viết 1 lá thư hoàn hảo không tì vết, liệu thầy mình có cảm động đến thế không? Chắc chắn là không. Vì thứ thầy trân trọng không phải là ngữ pháp xuất sắc, mà là những giọt mồ hôi, là sự chân thành thô ráp, là tình cảm thật sự mà chỉ có nhịp đập trái tim con người mới truyền tải được.

Đừng để máy móc làm hộ việc của trái tim

Mình làm blog công nghệ, mình rất yêu công nghệ, Note Pro vẫn luôn chia sẻ cho anh em những tool AI mới nhất, những công cụ hỗ trợ code đỉnh nhất. Nhưng chúng ta phải rạch ròi ra. Công nghệ sinh ra để phục vụ chúng ta làm việc nhanh hơn, tối ưu hơn, chứ không phải để thay thế chúng ta sống và yêu thương.

Viết blog cũng giống như việc duy trì truyền thống tôn sư trọng đạo vậy. Cả hai đều cần một thứ duy nhất: Sự chân thành. Bạn có thể nhờ AI fix giùm 1 đoạn mã Javascript bị lỗi, nhờ AI tóm tắt 1 bài báo dài 5 trang. Nhưng xin đừng dùng AI để viết hộ cảm xúc của bạn khi bị thất tình, đừng dùng AI để thay bạn nói lời xin lỗi với mẹ, và tuyệt đối đừng dùng AI để viết lời tri ân gửi đến những người đã dạy dỗ mình nên người.

Sự khiếm khuyết đôi khi lại là điều làm nên vẻ đẹp. Một bài viết blog lủng củng dăm ba chỗ, một lời chúc tết thầy cô hơi ngắc ngứ lúng túng nhưng do chính bạn thức đêm tự nghĩ ra, nó mang sức nặng gấp nghìn lần những văn bản trơn tru vô cảm kia. Cuộc sống này vốn dĩ đã đủ sự giả dối rồi, chúng ta đâu cần thêm những con chữ mạ vàng giả tạo nữa đúng không?

Đừng quên nhấn vào chiếc chuông màu xanh dưới góc phải màn hình để nhận thông báo mới nhất từ Note Pro nhé. Dạo này mình bận học thi nên lên bài hơi chậm, nhưng chắc chắn là mình sẽ không bao giờ bỏ rơi cái góc nhỏ này đâu. Đam mê mà, bỏ sao được.

Lời kết

Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết tâm sự hơi dài dòng này của mình. Tết sắp đến rồi, hi vọng năm nay anh em dù bận bịu đến mấy cũng bớt chút thời gian chạy qua nhà thăm thầy cô giáo cũ, mua gói bánh, tự tay pha ấm trà và nói với nhau những câu chuyện thật nhất. Đến đây chúng tôi chúc bạn một ngày tốt lành và hạnh phúc bên người thân và gia đình nhé. Tạm Biệt.