Những ký ức về thầy cô mà có lẽ chúng ta chỉ hiểu khi lớn lên
Mở đầu
Hello anh em, chào mừng anh em đã quay trở lại với blog Note Pro của mình. Sáng nay ngày 10 tháng 10 năm 2026, mở cửa sổ ra đón cái gió heo may của mùa thu Hà Nội mà tự nhiên thấy trong lòng hơi gợn gợn một chút cảm xúc khó tả. Cái tiết trời xe xe lạnh của thu Hà Nội nó hay làm người ta đa sầu đa cảm anh em ạ. Không biết chỗ anh em miền Nam hay miền Trung thế nào, chứ chỗ mình ngoài Bắc dạo này sáng ngủ dậy là một cực hình, chỉ muốn cuộn tròn trong chăn thêm vài phút nữa.
Vừa nãy mình đi ra đầu ngõ mua cốc cà phê, nhìn thấy mấy đứa nhóc cấp 1, cấp 2 mặc áo khoác mỏng, đeo cặp xách ngáp ngắn ngáp dài đạp xe tới trường, rồi vội vàng cúi gập người khoanh tay chào thầy giáo ngay cổng trường... tự nhiên bao nhiêu ký ức ngày xưa của mình nó ùa về như một thước phim quay chậm. Tự nhiên hôm nay tâm trạng mình thay đổi, chả muốn viết bài chia sẻ về code, cũng chả muốn share trick hay template gì cho blogspot cả. Hôm nay mình ngồi đây lách cách gõ phím để tâm sự với anh em về những người lái đò, về những ký ức với thầy cô mà thề luôn... ngày xưa đi học tụi mình chả bao giờ hiểu nổi. Chỉ cho đến khi bước chân ra đời bươn chải, bị cuộc sống nó vả cho không trượt phát nào thì mình mới thấm thía.
1. Cái tuổi "trẻ trâu" bồng bột và những lần ghét thầy cô ra mặt
Hồi còn đi học, đặc biệt là cái tầm cấp 2 với cấp 3 ấy, cái tôi của bản thân mình nó cao ngút ngàn. Kiểu lúc nào mình cũng tự cho mình là cái rốn của vũ trụ, ai động vào tự ái là giãy nảy lên. Thầy cô mà cứ nhắc nhở, mắng mỏ hay lỡ tay cho điểm kém là y như rằng mình ghim trong lòng, cay cú lắm.
Mình nhớ rõ mồn một cái năm lớp 11 ở trường THPT Phan Đình Phùng, mình có học một thầy dạy Toán siêu khó tính. Đi học muộn 1 phút là xác định đứng ngoài hành lang. Bài tập về nhà mà làm thiếu một ý là chép phạt nguyên một mặt giấy thi. Thú thật hồi đó mình ghét thầy cay ghét đắng luôn. Cứ lẩm bẩm chửi thầm trong đầu: "Ông này bị làm sao ấy nhỉ, khó khăn với học sinh đến mức cực đoan thế thì được nhà trường tăng lương chắc?". Thậm chí có lần mình còn hùa theo mấy đứa bạn cá biệt trong lớp xì xầm nói xấu thầy, lập cả một cái group chat riêng trên messenger chỉ để châm biếm những câu nói của thầy trên bục giảng.
Bọn mình lúc đó vô tâm kinh khủng. Chẳng đứa nào thèm để ý xem hôm đó thầy mệt mỏi ra sao, hay cái giọng thầy khản đặc vì viêm họng từ tiết 1 đến tiết 5 nhưng vẫn cố gào lên để mấy đứa bàn cuối nghe cho rõ. Tuổi trẻ mà, chỉ thích làm theo ý mình, thích tự do bung xõa và coi những nội quy của nhà trường, những lời răn đe của thầy cô là thứ gì đó hãm tài, kìm hãm sự phát triển của bản thân. Suy nghĩ thiển cận vãi ra. Giờ ngồi gõ những dòng này mà mặt mình nóng ran vì xấu hổ với chính bản thân ở quá khứ.
2. Cú tát của sự trưởng thành khiến mình "sáng mắt ra"
Anh em ạ, lúc cắp sách tới trường thì mong ra trường nhanh nhanh để thoát khỏi sự quản thúc của thầy cô và bố mẹ. Chứ ra đời rồi đi làm mới thấy, xã hội nó không bao giờ bao dung và hiền hòa như môi trường học đường. Đi làm rồi, đến công ty muộn 5 phút máy chấm công nó quét một phát là trừ mẹ nó nửa ngày lương, chứ chả ai rảnh mà bắt bạn đứng xó lớp suy nghĩ lỗi lầm đâu. Làm sai một cái báo cáo, sếp chửi thẳng mặt thậm chí đuổi việc đuổi cổ ra đường ngay lập tức, chứ làm gì có cái mùa xuân gọi lên bảng làm lại để cô giáo cho cơ hội gỡ điểm.
Đấy, chính cái lúc mà bị sếp mắng xối xả trước mặt bao nhiêu đồng nghiệp, hay cái lúc bị khách hàng vặn vẹo hành hạ đủ đường, mình mới bất chợt nhớ lại bà cô chủ nhiệm năm xưa. Cô từng đứng trên bục đập thước kẻ xuống bàn rầm rầm rồi chỉ mặt tụi mình nói: "Bây giờ cô mắng các anh các chị, các anh các chị còn có cơ hội mà sửa. Sau này ra xã hội người ta không mắng đâu, người ta đào thải các anh chị luôn đấy".
Ngày xưa nghe câu đó, lũ học trò ở dưới chỉ che miệng cười khẩy, liếc mắt nhìn nhau cho rằng cô lại bắt đầu bài ca thuyết giáo nhức đầu. Giờ thì thấm rồi, thấm đến từng tế bào luôn. Khi lớn lên, bươn chải kiếm từng đồng tiền mồ hôi nước mắt, mình mới hiểu sự khắt khe của thầy cô năm xưa chính là một loại áo giáp bảo vệ. Họ rèn mình cái tính kỷ luật, sự cẩn thận tỉ mỉ để sau này ra đời mình không bị người ta chà đạp. Sự im lặng đầy lạnh lùng của sếp khi bạn làm sai nó đáng sợ gấp trăm vạn lần cái tiếng thước kẻ đập chan chát trên mặt bàn của thầy cô ngày trước.
3. Gánh nặng "cơm áo gạo tiền" ẩn sau nụ cười trên bục giảng
Mình có một kỷ niệm thế này, kể ra chắc nhiều anh em cũng thấy bóng dáng thanh xuân của mình trong đó. Lớp 9, trường mình có một thầy giáo bộ môn. Thầy hay mặc đi mặc lại đúng một cái áo sơ mi kẻ sọc đã sờn cả viền cổ, mùa đông thì khoác thêm cái áo gió cũ, đi chiếc xe cúp cà tàng nổ máy xịt khói um xùm cả góc sân trường. Lũ học sinh tụi mình hồi đó ác mồm ác miệng lắm, hay đem cái sự nghèo của thầy ra làm trò đùa giải trí giờ ra chơi. Tụi nó kháo nhau thầy ki bo kẹt xỉn, đi dạy bao năm mà không đổi nổi cái xe máy ra hồn để đi cho đàng hoàng.
Mãi đến tận mấy năm sau này, khi mình đã ra trường, mình tình cờ nghe được tin từ một giáo viên cũ kể lại. Thầy có một người con mắc bệnh hiểm nghèo bẩm sinh. Bao nhiêu tiền lương giáo viên ít ỏi còm cõi, cộng thêm tiền thầy nhận đi dạy thêm buổi tối, chạy vặt ngoài giờ đều đổ hết vào viện phí với tiền thuốc thang cho con.
Lúc nghe được sự thật đó, tim mình như bị ai bóp nghẹt lại. Mình cảm thấy ghê tởm chính bản thân mình và hối hận vô cùng. Xấu hổ vì sự ngây ngô và độc ác của bản thân ngày xưa. Trên bục giảng, thầy vẫn luôn cười, vẫn giảng giải từng hằng đẳng thức đáng nhớ một cách cực kỳ tâm huyết để học trò hiểu bài. Thầy giấu nhẹm đi nỗi đau đớn của gia đình, giấu đi gánh nặng cơm áo gạo tiền đang đè nặng lên đôi vai gầy guộc ấy để mang đến cho tụi mình những tiết học trọn vẹn nhất. Và tụi mình đáp lại sự hy sinh đó bằng sự vô tri của tuổi mới lớn.
Phải đến khi tự mình trải qua cảm giác bất lực vì cạn sạch tiền trong túi, cảm giác bế tắc tột cùng khi người nhà nằm viện, mình mới thực sự khâm phục sự mạnh mẽ phi thường của những người thầy, người cô. Họ không chỉ là cỗ máy truyền đạt kiến thức khô khan. Họ là những con người bằng xương bằng thịt, đang ngày đêm tự mình chống chọi với bão tố cuộc đời mà vẫn phải giữ một cái tâm sáng để che chở, uốn nắn cho những thế hệ học trò bước tiếp.
4. Truyền thống Tôn Sư Trọng Đạo... có đang bị bào mòn?
Thực sự dạo gần đây mỗi lần cầm điện thoại lên lướt mạng xã hội Facebook hay xem TikTok, thấy đầy rẫy những clip học sinh cãi tay đôi chửi bới giáo viên, hay phụ huynh kéo bè kéo cánh xông thẳng vào trường làm ầm ĩ đánh cả thầy cô chỉ vì con mình bị phạt cọ toilet. Tự nhiên thấy buồn và nghẹn đắng ở cổ họng anh em ạ. Tôn sư trọng đạo, cái đạo lý nền tảng ngàn đời của dân tộc Việt Nam mình, dường như đang bị một bộ phận không nhỏ xem nhẹ và chà đạp.
Nhiều người bây giờ đánh đồng việc giáo dục là một dạng "dịch vụ thương mại". Nghĩa là họ tư duy kiểu: tôi đóng tiền học phí đầy đủ để mua chữ cho con tôi, thì nhà trường và thầy cô phải có nghĩa vụ phục vụ con tôi như thượng khách. Ồ không, nếu cứ giữ cái tư duy lệch lạc đó thì đi đứt cả một thế hệ tương lai rồi. Giáo dục nhân cách không phải là mớ rau con cá ngoài chợ Phạm Hồng Thái để mà trả giá hay mua bán sòng phẳng.
Tôn sư trọng đạo thực chất nó không nằm ở cái phong bì ngày 20/11 bạn nhét cho thầy cô dày hay mỏng. Nó cũng chả nằm ở những lời chúc sáo rỗng hào nhoáng copy paste hàng loạt trên mạng rồi gửi vội qua tin nhắn Zalo. Nó nằm ở sự thấu hiểu, ở lòng kính trọng từ tận sâu dưới đáy lòng. Là cái khoảnh khắc mà chục năm sau bạn đi trên đường, vô tình gặp lại người thầy năm xưa nay tóc đã bạc trắng măt đã mờ, bạn tự động phanh xe lại, gỡ chiếc khẩu trang xuống, cúi đầu thật thấp chào một câu "Em chào thầy ạ, thầy có nhớ em không?" một cách thật tâm và xúc động nhất.
Anh em cứ thử ngẫm mà xem. Thời đại công nghệ vùn vụt, AI bùng nổ đến mức cái gì cũng hỏi Gemini hay ChatGPT. Nhưng AI nó có thông minh xuất chúng đến mấy thì nó cũng chỉ làm được cái việc là rà soát dữ liệu, giải toán hộ, hay nhả ra mấy đoạn code cho anh em copy thôi. Chứ máy móc không bao giờ dạy bạn cách làm người, cách đối nhân xử thế khi gặp khó khăn, hay cách đứng lên sau mỗi lần vấp ngã. Chỉ có sự tương tác giữa con người với con người, bằng tình yêu thương thực sự và sự kiên nhẫn vô bờ bến của thầy cô mới đủ sức uốn nắn nên một nhân cách tốt đẹp.
5. Lời xin lỗi chưa kịp nói và sự hối tiếc muộn màng
Cuộc sống là vậy, có những thứ khi mất đi rồi, khi khoảng cách âm dương cách biệt hoặc địa lý quá xa xôi rồi ta mới hối hả chạy đi tìm kiếm. Đã bao lâu rồi anh em chưa chạy xe về thăm lại trường cũ? Đã bao lâu rồi chưa chủ động nhắn một tin nhắn hỏi thăm sức khỏe người giáo viên chủ nhiệm từng mất ăn mất ngủ vì bạn?
Nói thật, chính mình cũng hay viện cớ bận rộn. Bận làm dự án mới trên blog, bận code web, bận lo chạy Grab phụ gia đình kiếm sống. Cứ chần chừ tự nhủ "thôi để dịp 20/11 năm nay em sắp xếp thời gian về", rồi guồng quay công việc nó cuốn đi, ngoảnh đi ngoảnh lại đã trượt mất mấy cái 20/11 rồi mà chưa vác mặt về thăm thầy cô được lần nào.
Nhiều lúc ngồi lướt danh bạ, cầm điện thoại lên định ấn nút gọi, lại chùn tay vì sợ thầy cô bận, sợ thầy cô không thèm nhớ mình là ai trong hàng ngàn đứa học sinh tụi mình. Một lớp mấy chục đứa, thầy cô dạy qua mấy chục khóa học sinh, thì sao mà bộ não nào nhớ nổi một thằng học sinh cá biệt hay ngồi sổ đầu bài như mình.
Nhưng anh em nhầm to rồi. Thầy cô nhớ hết đấy. Dù trí nhớ người già có giảm sút, có thể họ sẽ quên tên bạn tạm thời, nhưng chỉ cần nhắc lại vài ba cái trò nghịch ngợm dở hơi ngày xưa là họ vỗ đùi cười vỡ òa ngay lập tức. Cuộc sống này vô thường và ngắn ngủi lắm, có những người thầy người cô sức khỏe yếu dần đi từng ngày, không thể mỏi mòn đợi chúng ta "bớt bận" để về thăm đâu. Đừng để đến một ngày nào đó, đang ngồi làm việc nhận được dòng tin báo buồn từ hội bạn cũ mới gục mặt xuống bàn hối tiếc vì chưa kịp nói một lời xin lỗi và cảm ơn tử tế đến người đã từng soi đường cho mình.
Hãy cứ sống hết mình, cứ trải nghiệm những va vấp của tuổi trẻ, cứ điên cuồng theo đuổi những hoài bão sự nghiệp của riêng mình. Nhưng ở một góc sâu thẳm nhất trong tim, hãy luôn giữ lại một sự kính trọng tuyệt đối, một truyền thống tôn sư trọng đạo nguyên bản nhất cho những người đã từng lặng lẽ cầm phấn viết lên tương lai của chúng ta.
Đừng quên nhấn vào chiếc chuông màu xanh dưới góc phải màn hình để nhận thông báo mới nhất từ Note Pro nhé.
Lời kết
Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết này, đến đây chúng tôi chúc bạn một ngày tốt lành và hạnh phúc bên người thân và gia đình nhé. Tạm Biệt.
Join the conversation