Mở đầu

Hello anh em! Lại là Minh Hiếu từ Note Pro đây. Dạo này thời tiết Hà Nội bắt đầu se se lạnh của mùa thu rồi, sáng đạp xe lên trường Phan Đình Phùng mà gió lùa buốt hết cả tay. Hôm nay ngoi lên đây xem lịch thì mới giật mình nhận ra đã là ngày 8/10/2026 rồi. Vèo cái là sắp tới ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10.

Thú thật với anh em là dạo này mình đang bị ngập đầu trong đống đề cương ôn thi THPTQG 2027. Áp lực kinh khủng khiếp luôn, bài vở trên lớp thì nhiều mà thời gian cày cuốc quản trị cái blog Note Pro này ngày càng eo hẹp. Nhưng mà tối nay lướt qua bảng feed Facebook, Threads rồi lượn lờ dăm ba cái nhóm Zalo lớp, tự nhiên mình khựng lại suy nghĩ và quyết định phải mở máy tính lên gõ ngay bài này. Cái chủ đề mà chắc nhiều anh em Gen Z tụi mình cũng thấy mồn một hàng ngày nhưng ít ai nói ra: Sự "công nghiệp hóa" của những lời chúc mạng xã hội và câu chuyện tôn sư trọng đạo thời nay.

Vì sao cứ lướt mạng là thấy những lời chúc "copy-paste"?

Anh em cứ thử để ý mà xem, cứ đến mấy dịp lễ tết, 8/3 hay rục rịch sắp tới 20/10 này là y như rằng newfeed ngập tràn hoa hồng. Nhưng mà nó lạ lắm. Đọc mười bài đăng thì chắc phải đến chín bài có cái form na ná nhau kiểu: "Nhân ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, xin gửi lời chúc tốt đẹp nhất đến một nửa thế giới. Chúc các bà, các mẹ, các chị em luôn xinh đẹp, hạnh phúc và thành công trong cuộc sống..." kèm theo quả ảnh bó hoa tải trên mạng mờ mờ ảo ảo hoặc dạo gần đây là dùng AI gen ra nhìn màu mè phát sợ.

Mấy hôm trước trong nhóm lớp mình, lớp trưởng nhắc nhở chuẩn bị quà 20/10 cho các cô giáo bộ môn. Thế là có mấy ông thần trong lớp nhanh nhảu: "Tới hôm đó cứ lên mạng copy bài thơ chúc 20/10 gửi vào box chat lớp có mặt cô là xong, rườm rà làm gì". Nghe xong tự nhiên mình thấy chột dạ thực sự.

Tại sao lời chúc bây giờ nó lại rập khuôn đến đáng sợ như vậy? Phải chăng tụi mình đang lười suy nghĩ, lười thể hiện cảm xúc cá nhân? Sự phát triển của công nghệ mang lại cho mình quá nhiều sự tiện lợi. Ngày xưa muốn viết một câu chúc phải cắn bút suy nghĩ sứt đầu mẻ trán, vò nát mấy tờ giấy nháp mới nặn ra được ba dòng ngượng ngùng gửi mẹ hay gửi cô giáo. Còn bây giờ, mở ứng dụng chat lên là Zalo tự động gợi ý cái sticker nhấp nháy "Chúc mừng 20/10" to chà bá. Chỉ cần một cú chạm màn hình là xong nghĩa vụ.

Thậm chí, ở thời đại mà AI lên ngôi (cái này mình hay viết trên Note Pro này), anh em chỉ mất đúng 3 giây gõ lệnh prompt: "Viết cho tôi một câu chúc 20/10 cô giáo chủ nhiệm thật sến súa và cảm động". Bùm! Con AI nó nhả ra ngay một bài diễn văn mượt mà, từ ngữ bay bướm bóng bẩy đọc nghe êm ru. Nhưng mà anh em ạ, đọc xong nó trôi tuột đi đâu ấy, chả đọng lại cái gì. Bởi vì nó thiếu một thứ quan trọng nhất: "Hồn người".

Truyền thống "Tôn sư trọng đạo" liệu có đang bị bào mòn bởi phím enter?

Nói đến ngày 20/10, bên cạnh bà và mẹ thì đối tượng mà tuổi học trò chúng ta hướng đến nhiều nhất chính là các cô giáo. Nghề giáo cao quý lắm, và cái câu "tôn sư trọng đạo" nó ăn sâu vào tiềm thức của người Việt mình từ ngàn đời nay rồi. Nhưng mình thấy cái cách chúng ta thực hành sự biết ơn đó trong kỷ nguyên số này đôi khi nó hơi sai sai.

Mình còn nhớ như in hồi cấp 2, khoảng tầm lớp 7, lúc đó đại dịch Covid vừa qua, anh em mình vừa được đến trường học trực tiếp lại. Cả đám con trai trong lớp gom góp được tí quỹ lèo tèo, đạp xe ra chợ mua được chục bông hoa hồng rải rác tặng các cô. Xong đùn đẩy nhau tự tay làm thiệp. Thằng bạn mình chữ xấu như gà bới, gạch xóa be bét trên cái thiệp cắt bằng giấy A4 lệch xẹo: "Em chúc cô 20/10 vui vẻ, cô đừng giao bài tập về nhà nữa nha cô tụi em đuối quá". Cái thiệp phèn kinh khủng! Thế mà lúc nhận được, cô giáo dạy Toán của mình cười tít mắt, khóe mắt cô rơm rớm nước luôn.

Sự trân trọng và biết ơn nó nằm ở sự chân thành đằng sau sự ngô nghê đó. Người ta cảm nhận được cái "tâm" của người tặng khi họ phải bỏ thời gian, công sức và suy nghĩ thật của mình vào đó.

Nhìn lại bây giờ xem, lên cấp 3 mạng mẽo 4G 5G phủ sóng mọi ngóc ngách, ai cũng có smartphone xịn xò. Nhưng ngày lễ đến, nhóm chat của lớp với giáo viên chủ nhiệm dài dằng dặc những sticker Zalo y hệt nhau. Bạn lớp trưởng copy đoạn văn trên Google paste vào, vài chục mạng ở dưới thả react trái tim rồi "em cũng chúc cô như bạn A ạ". Nó trống rỗng và vô cảm đến lạ thường. Mình không phán xét ai cả, vì chính bản thân mình có những năm cũng từng cuốn theo cái sự vội vã lười biếng ấy. Gửi xong cái tin nhắn là thở phào "phù, xong nhiệm vụ ngày lễ". Nhưng ngẫm lại, tôn sư trọng đạo đâu phải là "trả bài" cho có tụ?

Làm thế nào để tạo lại dấu ấn riêng, kéo lại cảm xúc thật?

Công nghệ sinh ra là để kéo gần khoảng cách, chứ không phải để chúng ta che giấu đi sự nghèo nàn trong cảm xúc cá nhân. AI có thể code hộ mình nguyên một cái template Blogspot Lantro UI phức tạp, nhưng nó không thể thay mình nói lên tình cảm thật sự từ tận đáy lòng dành cho mẹ hay cho cô giáo được.

Sắp tới 20/10 rồi, năm nay lại là năm cuối cấp cực kỳ quan trọng của lứa 2009 chúng mình. Có thể năm sau mỗi đứa bay một phương, đứa đỗ đại học, đứa đi làm. Khoảng thời gian ngồi dưới mái trường cấp 3 không còn nhiều nữa. Nên mình vừa nhắn với hội anh em trong lớp: Dịp 20/10 này cấm tuyệt đối trò nhắn tin văn mẫu lên group lớp.

Thay vì mượn lời thiên hạ, sao tụi mình không tự viết ra những điều bình dị nhất? Chữ xấu cũng được, văn lủng củng không vần điệu cũng chẳng sao. Bạn nhắn cho mẹ: "Mẹ ơi nay 20/10 con chả có tiền mua quà to đâu, chiều con về rửa bát quét nhà thay mẹ nhé, yêu mẹ nhất". Hoặc nhắn riêng cho cô giáo dạy Hóa của bạn: "Cô ơi nay lễ em chúc cô luôn vui vẻ tươi trẻ ạ, dạo này em học cân bằng phương trình vẫn hơi lú nhưng em hứa sẽ cày cuốc không để điểm kém đâu". Nghe nó sướng tai hơn gấp một tỉ lần cái bài thơ 4 chữ 8 chữ sến rện mượn trên mạng.

Đừng để sự tiện lợi của phím Copy/Paste xóa nhòa đi cái tính cách, cái "chất" riêng của bạn. Tôn sư trọng đạo hay báo hiếu cha mẹ đôi khi chỉ cần những hành động nhỏ nhặt nhưng mang đậm màu sắc cá nhân của chính bạn mà thôi. Hãy dùng công nghệ như một công cụ truyền tải, chứ đừng để nó thay thế tiếng nói của con tim. Mình làm một thằng hay vọc vạch code web, sống trên không gian mạng 24/7 nhưng mình thấm thía điều này lắm.

Đừng quên nhấn vào chiếc chuông màu xanh dưới góc phải màn hình để nhận thông báo mới nhất từ Note Pro nhé. Dạo này mình ôn thi bận nhưng hứa hẹn rảnh giờ nào là sẽ lên chia sẻ mấy góc nhìn đời sống với anh em giờ nấy.

Lời kết

Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết này, đến đây chúng tôi chúc bạn một ngày tốt lành và hạnh phúc bên người thân và gia đình nhé. Sắp 20/10 rồi, anh em tranh thủ chuẩn bị tình cảm chân thành nhất gửi đến những người phụ nữ yêu thương đi nha. Tạm Biệt.

Copyright © Note Pro