Mở đầu

Hello anh em! Lại là mình đây. Đêm qua thức khuya cày nốt mấy cái đề thi thử môn Toán chuẩn bị cho kỳ thi THPT Quốc gia 2027 mệt bở hơi tai, đầu óc lúc đấy ong ong chả nghĩ được gì nhiều. Quăng cái bút xuống bàn, mình vớ lấy cái điện thoại định lướt mạng giải trí tí cho dễ ngủ. Nhưng mà đời đâu như mơ anh em ạ. Đập ngay vào mắt mình là một cái video chễm chệ trên top xu hướng với cái tiêu đề giật tít đỏ chót: "Giáo viên ép học sinh đến đường cùng và cái kết...".

Theo phản xạ tự nhiên của một con người bình thường tò mò, ngón tay mình tự động bấm vào xem. Video kéo dài có chưa đầy một phút, cảnh quay rung lắc lén lút từ dưới gầm bàn. Trong video là hình ảnh một cô giáo đang cáu gắt, đập thước xuống bàn mắng một bạn học sinh. Phía dưới phần bình luận là hàng ngàn lời chửi rủa, thóa mạ cô giáo bằng những từ ngữ mà mình đọc xong cảm thấy lạnh cả sống lưng. Chả ai quan tâm xem trước lúc bị quay lén thằng học sinh kia đã làm cái trò láo lếu gì để cô phải nổi điên lên như thế. Người ta chỉ hùa theo cái đoạn cắt ghép chưa đầy 60 giây đó để phán xét cả nhân cách một con người.

Tự nhiên cơn buồn ngủ bay sạch. Mình nằm trằn trọc suy nghĩ mãi. Chẳng nhẽ truyền thống "tôn sư trọng đạo" ngàn đời nay của dân tộc mình giờ lại rẻ mạt đến mức bị đem ra làm "content bẩn" để cày view, kiếm mấy cái nút like vô thưởng vô phạt trên không gian mạng? Hôm nay quyết định bỏ qua mảng code hay template, mình ngồi gõ phím viết bài này để nói thẳng về cái thực trạng nhức nhối này. Tại sao những nội dung câu view rẻ tiền lại sống khỏe thế, và cái đạo lý làm trò nó đang trôi dạt về đâu?

1. Cái bẫy tâm lý: Vì sao biết rác mà chúng ta vẫn click?

Anh em cứ để ý mà xem. Nếu mình đăng một bài chia sẻ code template Lantro UI siêu sịn hay một bài viết phân tích thuật toán chuyên sâu trên Note Pro, view lẹt đẹt vài chục, căng lắm được vài trăm lượt đọc. Nhưng nếu có một vụ "bóc phốt", "đánh ghen", hay "giáo viên chửi học sinh", y như rằng lượng tương tác nó tăng đột biến như tên lửa.

Tại sao lại có sự bất công củ chuối như vậy?

Con người chúng ta sinh ra vốn đã mang trong mình sự tò mò. Kẻ thù lớn nhất của sự tập trung chính là "hít hà drama". Bọn thuật toán mạng xã hội hiện nay nó quá thông minh, hay phải nói đúng hơn là nó quá thâm độc. Nó thừa biết nếp nhăn trong não chúng ta phản ứng cực mạnh với những cảm xúc tiêu cực: phẫn nộ, sốc, tò mò, thương xót giả tạo. Bọn sáng tạo nội dung (mình xin phép gọi là bọn "đẻ rác" trên mạng) chúng nó nắm thóp được điều này. Thế là chúng nó sản xuất hàng loạt các nội dung giật gân, vi phạm chuẩn mực đạo đức.

Mình lấy ví dụ như cái video cô giáo mình xem tối qua. Cái tiêu đề "Ép học sinh đến đường cùng" thực chất là một dạng mồi nhử (clickbait) hoàn hảo. Nó kích thích sự phẫn nộ của đám đông. Bạn bấm vào vì bạn muốn biết "bà giáo này ác thế nào", "để xem nó làm gì con người ta". Thậm chí bạn chửi rủa trong phần bình luận thì vô tình bạn lại đang làm giàu cho cái kênh đó. Mỗi một cú click, mỗi cái comment chửi bới của bạn chính là những đồng tiền rơi vào túi kẻ quay lén. Thuật toán nó không cần biết video đó tốt hay xấu, đúng đạo lý hay vi phạm pháp luật. Nó chỉ đếm lượt tương tác. Càng chửi hăng, nó càng đề xuất mạnh.

Chúng ta, bằng một cách vô tình hay cố ý, đang trở thành những "cổ đông" đóng góp cho sự phát triển của những nội dung suy đồi đạo đức này.

2. Khi "Tôn sư trọng đạo" bị đem ra làm trò đùa câu tương tác

Trở lại với vấn đề khiến mình trăn trở nhất. Từ bao đời nay, cha ông ta dạy "Muốn sang thì bắc cầu kiều / Muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy". Nghề giáo luôn được đặt ở một vị trí trang trọng cực kỳ thiêng liêng.

Thế nhưng, lên mạng bây giờ mà xem, cái thứ content "học sinh bóc phốt giáo viên", "bật lại thầy cô trên bục giảng" nó mọc lên như nấm sau mưa. Nhiều bạn học sinh thế hệ GenZ bây giờ, cầm cái điện thoại smartphone trên tay mà tưởng mình nắm trong tay quyền lực sinh sát tối thượng. Họ sẵn sàng giăng bẫy chính những người đang dạy dỗ mình.

Cách thức của họ rất bài bản và đê hèn. Trong giờ học, một nhóm cố tình quậy phá, nói leo, cợt nhả vô lễ để đẩy sức chịu đựng của giáo viên đến giới hạn cuối cùng. Đứng trước hàng chục học sinh ngang ngược, giáo viên cũng là con người bằng xương bằng thịt, cũng có lúc không kiềm chế được cảm xúc. Chỉ đợi có thế, điện thoại từ dưới gầm bàn đã bấm máy quay từ bao giờ. Sự tức giận, những lời nói mắng mỏ (mà có khi chỉ vì quá lo cho học sinh) bị cắt gọt khéo léo, chèn thêm đoạn nhạc sầu não hoặc kỹ xảo kịch tính, rồi tung lên TikTok, Facebook.

Đám đông mạng xã hội, vốn dĩ chả bao giờ thích tìm hiểu đầu đuôi ngọn ngành, lao vào cắn xé như những con thú đói. Họ lôi nhân phẩm, gia đình, nghề nghiệp của người giáo viên ra để chà đạp. Còn đứa học sinh quay video thì sao? Được suy tôn làm "anh hùng" dám đứng lên vạch trần "góc khuất học đường", kênh tăng vọt follower, ăn tiền quảng cáo.

Đó không phải là bảo vệ quyền lợi học sinh. Đó là sự mưu mô, thủ đoạn rẻ tiền giẫm đạp lên tình thầy trò để đổi lấy mấy cái danh ảo trên mạng. Cốt lõi của văn hóa "tôn sư trọng đạo" đang bị xói mòn nghiêm trọng chỉ vì hội chứng thèm khát view.

3. Trải nghiệm cay đắng từ chính lớp học của mình

Mình không nói suông hay đạo lý mõm đâu anh em ạ. Chuyện này xảy ra ở ngay chính ngôi trường mình đang học cách đây chưa đầy một năm. Lúc đó lớp mình học môn Hóa của một cô giáo đã ngoài 50 tuổi. Cô hiền lắm, nhưng vì hiền quá nên bọn học sinh nam cuối lớp hay được đà lấn tới, toàn lôi điện thoại ra chơi game.

Hôm đấy gần thi học kỳ, cô đang ôn tập rất tâm huyết thì thằng K. (mình xin phép giấu tên) cứ mở loa điện thoại toang toác. Cô nhắc lần 1, lần 2 nó vẫn trơ cái mặt ra cười cợt. Đến lần thứ 3 cô đi xuống thu điện thoại thì nó giằng lại, buông một câu văng tục cực kỳ hỗn láo. Cô bực quá mất bình tĩnh mới giật mạnh cái điện thoại đập xuống bàn và quát lớn: "Loại học sinh vô học như anh ra khỏi lớp tôi ngay!".

Nhanh như cắt, thằng ngồi cạnh K. đã lén lấy máy quay lại đúng khoảnh khắc cô đập điện thoại và quát tháo. Tối hôm đó, video lên xu hướng với tiêu đề: "Cô giáo trường P.Đ.P đập nát điện thoại chửi học sinh là đồ vô học".

Hệ lụy đến ngay lập tức. Sáng hôm sau báo chí rần rần đưa tin. Cư dân mạng vào tận trang cá nhân của cô khủng bố tin nhắn đe dọa. Nhà trường chịu áp lực dư luận phải đình chỉ công tác của cô để điều tra. Mình nhớ mãi hình ảnh cô thu dọn giáo án bước ra khỏi trường, mắt sưng húp vì khóc. Cô chuẩn bị về hưu đến nơi rồi mà lại mang tiếng nhơ nhuốc.

Cả lớp mình sau vụ đó hối hận tột cùng, viết đơn tập thể lên hiệu trưởng minh oan cho cô, kể lại toàn bộ hành vi láo toét của thằng K. Nhưng dư luận trên mạng thì ai thèm nghe lời giải thích? Họ lướt qua cái video đó, chửi xong là họ quên, họ đi tìm drama khác để hít. Chẳng ai quan tâm cuộc đời của một nhà giáo tâm huyết bị tàn phá nặng nề thế nào. Cái thằng up video thì xóa kênh lẩn trốn, nhưng vết thương nó để lại thì chả có cục tẩy nào xóa được.

4. Hệ lụy lâu dài: Chúng ta đang đào tạo ra một thế hệ vô cảm?

Từ sự việc đó, mình mới thấm thía cái sự đáng sợ của đám đông mạng xã hội và những nội dung câu view. Khi những video chà đạp lên luân thường đạo lý, đi ngược lại truyền thống tốt đẹp lại được tung hô và lên xu hướng, chúng ta đang gián tiếp tiêm nhiễm vào đầu thế hệ trẻ một tư duy lệch lạc.

Bọn trẻ sẽ nghĩ gì? "À, chửi thầy cô, cãi lại người lớn quay video đăng lên là ngầu, là được nhiều người like". Giá trị đạo đức bị lật nhào. Những người thầy người cô lên lớp giờ mang tâm lý phòng thủ, dè chừng. Thấy học sinh hư họ cũng chẳng dám mắng mỏ răn đe mạnh tay vì sợ bị quay lén, sợ bị đấu tố trên không gian mạng. Một nền giáo dục mà thầy sợ trò, trò âm mưu gài bẫy thầy thì tương lai đất nước này sẽ đi về đâu?

Việc tiếp xúc quá nhiều với các nội dung giật gân, độc hại khiến não bộ chúng ta bị "nhờn" cảm xúc. Đám đông dần trở nên vô cảm với nỗi đau của người khác, nhưng lại cực kỳ nhạy cảm và hung hãn trước bàn phím. Sự im lặng của những người tốt, hoặc sự dễ dãi của chúng ta khi bấm vào xem những video đó, chính là phân bón nuôi dưỡng cho thứ rác rưởi mạng này phát triển.

Thời đại công nghệ số mang đến cho ta kiến thức khổng lồ, nhưng nó không dạy ta cách làm người. Đừng để một chiếc smartphone biến mình thành kẻ sát nhân giấu mặt sau màn hình. Hãy chọn lọc nội dung để xem, và biết nói KHÔNG với những content bẩn chà đạp lên đạo lý.

5. Đã đến lúc phải dọn "rác"

Không ai khác, chính chúng ta phải là những người tự dọn dẹp môi trường mạng của mình. Gặp video có dấu hiệu cắt ghép, bôi nhọ giáo viên, bôi nhọ truyền thống đạo lý? Đừng bấm vào xem. Đừng để lại comment dù chỉ là một dấu chấm phẫn nộ. Report thẳng tay. Bạn block nó đi, thuật toán sẽ dần hiểu rằng bạn không ăn thứ rác đó nữa.

Các cơ quan chức năng hiện tại cũng đang làm rất gắt gao những trường hợp lan truyền thông tin sai sự thật rồi. Điển hình như những vụ bắt bớ các "giang hồ mạng" mà hôm trước mình có lên bài phân tích đấy. Bọn câu view bằng cách chà đạp danh dự người khác sớm muộn gì cũng phải trả giá trước pháp luật thôi. Lưới trời lồng lộng, thưa mà khó lọt.

Còn về phía học sinh tụi mình, làm ơn hãy nhớ lại bài học đạo đức vỡ lòng. Thầy cô không ai hoàn hảo, họ cũng có những lúc sai sót. Nhưng nếu có vấn đề, hãy giải quyết bằng sự tôn trọng và đối thoại trực tiếp. Đừng bao giờ biến người đã trao cho mình con chữ thành công cụ để câu view. Nghiệp quật nhanh lắm, không trượt phát nào đâu.

Đừng quên nhấn vào chiếc chuông màu xanh dưới góc phải màn hình để nhận thông báo mới nhất từ Note Pro nhé. Ủng hộ mình bằng một lượt chia sẻ để lan tỏa thông điệp này đến nhiều người hơn.

Lời kết

Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết này, đến đây chúng tôi chúc bạn một ngày tốt lành và hạnh phúc bên người thân và gia đình nhé. Tạm Biệt.

Copyright © Note Pro