Mở đầu

Hello, xin chào tất cả các bạn độc giả quen thuộc của Note Pro. Đố các bạn biết mấy nay Hà Nội đang có cái mùi gì đặc trưng nhất? Chắc anh em nào hay lượn lờ khu Phan Đình Phùng chỗ trường cấp 3 cũ của mình thì cũng ngửi thấy mùi hoa sữa nồng nặc xen lẫn cái se se lạnh của gió mùa rồi nhỉ. Vèo cái đã tháng 10 năm 2026, loay hoay chớp mắt mấy cái nữa là lại chuẩn bị dọn nhà đón Tết đến nơi rồi. Nhanh thật.

Hôm qua lúc đang cuộn chuột lướt bảng tin Threads giữa đêm, mình vô tình đọc được một cái topic siêu to khổng lồ bóc phốt giáo viên của một bạn học sinh. Đọc xong tự nhiên bao nhiêu suy nghĩ nó cứ lộn xộn trong đầu mình. Ký ức về những ngày Tết đi thăm thầy cô, rồi cái văn hóa ứng xử trên không gian mạng thời nay tự nhiên nó va đập vào nhau. Nên hôm nay, mặc kệ deadline công việc, mình quyết định pha một cốc cà phê nóng, gõ lạch cạch vài dòng tâm sự với anh em về một chủ đề vừa cũ vừa mới: "Có nên bê hết ruột gan chuyện cá nhân lên mạng xã hội không?" và câu chuyện "Tôn sư trọng đạo" mùa Tết nay nó khác xưa thế nào.

Cái "Bệnh" Cứ Thở Ra Là Up Story Của Gen Z Chúng Mình

Mình phải thú thật nhé, ngày xưa mình cũng từng là một đứa "ngáo mạng" chính hiệu. Vui cũng up story. Buồn xíu cũng đăng trạng thái. Thậm chí trưa nay ăn bát bún chả bà chủ lỡ cho ít chả cũng hậm hực chụp ảnh đăng lên Facebook khóc lóc. Hồi đó mình ảo tưởng rằng mạng xã hội là cuốn nhật ký an toàn, nơi mình có thể xả mọi rác rưởi cảm xúc mà không ai phán xét. Nhưng mình nhầm to.

Mình nhớ như in cái đợt giáp Tết năm 2023. Lúc đó áp lực thi cử rồi dọn dẹp nhà cửa sấp mặt, mình bị một thầy giáo dạy thêm nhắc nhở trước mặt cả lớp vì tội lười làm bài tập. Tổn thương lòng tự trọng, tự ái nổi lên. Ngay tối hôm đấy mình đăng một cái story vòng bạn bè thân thiết (Close Friends) trên Instagram chửi đổng, đại ý là thầy giáo "hãm", không hiểu tâm lý học sinh.

Và các bạn biết chuyện gì xảy ra không? Một "người bạn thân" nào đó đã cap màn hình và gửi thẳng cho thầy. Ôi mẹ ơi, cái khoảnh khắc thầy gọi điện cho mình, giọng thầy trầm xuống buồn bã hỏi: "Thầy làm em áp lực đến thế à?". Mình đứng chết trân. Cảm giác quê xệ, nhục nhã, ân hận nó cuộn lên trào ra tận cổ họng. Khóc không được mà thanh minh cũng chả xong. Kể từ giây phút bốc đồng ấy, mối quan hệ thầy trò mình xây dựng bao năm coi như còn cái nịt.

Mạng xã hội nó là một cái loa phường khổng lồ. Bạn nghĩ bạn chỉ kể cho dăm ba người bạn nghe? Không đâu, thuật toán và lòng người là hai thứ khó đoán nhất. Khi chúng ta phơi bày quá nhiều chuyện cá nhân, đặc biệt là những cảm xúc tiêu cực, những lời chỉ trích, chúng ta đang tự trao cho người khác quyền tước đi sự bình yên của chính mình. Những lời mỉa mai, góc khuất gia đình hay xích mích cá nhân... một khi đã post lên mạng, nó vĩnh viễn nằm lại ở đó thành những vết sẹo kỹ thuật số, chờ ngày cắn trả bạn.

Mùng 3 Tết Thầy: Truyền Thống Hay Là Chạy KPI Check-in?

Sắp tới Tết rồi, nhắc chuyện thầy trò lại phải nói đến cái câu cửa miệng "Mùng 1 tết cha, mùng 2 tết mẹ, mùng 3 tết thầy". Hồi nhỏ xíu, cứ đến sáng mùng 3 là mẹ lại diện cho cái áo dài the đỏ, lon ton xách túi cam túi bưởi đạp xe đến nhà thầy cô. Cái không khí nó ấm áp lắm. Mùi nhang trầm xen lẫn mùi trà mạn thầy pha, thầy trò ngồi cắn hạt dưa ôn lại chuyện năm qua đứa nào quậy, đứa nào ngoan. Nó chân thật từ ánh mắt đến nụ cười.

Còn bây giờ? Không vơ đũa cả nắm nhưng mình thấy nhiều thứ nó bị biến tướng đi nhiều quá. Đi Tết thầy cô mà tay xách nách mang toàn rượu ngoại, bánh xịn cốt để nhờ vả điểm chác. Đáng sợ hơn là văn hóa "check-in". Vừa bước vào cửa nhà cô là lôi ngay điện thoại ra: "Cô ơi cô trò mình làm kiểu ảnh up Face mùng 3 cho nó xôm". Đăng lên mạng kèm cái cap đạo lý dài thòong loòng, tag tên giáo viên vào để giương oai với thiên hạ rằng mình là đứa học trò ngoan ngoãn, biết trước biết sau.

Nhưng đằng sau cái màn hình điện thoại ấy, mấy ai thực sự ngồi xuống lắng nghe xem năm qua sức khỏe thầy cô thế nào? Mấy ai đủ kiên nhẫn để nghe thầy giáo già móm mém kể lại chuyện bảng đen phấn trắng mà không cắm mặt vào lướt Tiktok? Sự tôn kính nó nằm ở tấm lòng, ở cách chúng ta trân trọng người lái đò chứ đâu phải ở ngàn like hay chục cái comment khen ngợi trên mạng ảo.

Tôn Sư Trọng Đạo Đâu Phải Là Chuyện Đem Nhau Lên Mạng Phán Xét

Quay lại cái phốt trên Threads đêm qua mình đọc. Bất đồng quan điểm, điểm số lẹt đẹt hay giáo viên có cách hành xử chưa tinh tế, đó là chuyện muôn thuở ở học đường. Nhưng thay vì lên phòng giáo viên nói chuyện thẳng thắn, xin lỗi hoặc tranh luận đàng hoàng, các bạn trẻ bây giờ lại chọn cách trốn sau bàn phím. Đăng một bài dài 3 trang A4, chụp lén tin nhắn, réo tên thầy cô lên mạng để cộng đồng mạng vào tế sống.

Các bạn hả hê vì được bênh vực. Nhưng các bạn quên mất rằng, thầy cô cũng là con người. Họ cũng có gia đình, có áp lực, và họ cũng biết tổn thương. Khi mình đem những bức xúc cá nhân ấy ném lên không gian mạng, người thương thì ít mà kẻ rỗi hơi châm ngòi nổ thì nhiều. Mấy người xa lạ trên mạng đâu có ngồi trong lớp học của bạn, đâu biết sự tình đầu đuôi thế nào mà hùa vào chửi rủa?

Mình từng về thăm lại trường Phan Đình Phùng, gặp lại cô giáo chủ nhiệm cũ. Cô đã nghỉ hưu, tóc bạc trắng. Cô tâm sự thật lòng: "Giờ đi dạy sợ lắm con ạ. Phạt học sinh một câu, nhỡ nó quay clip tung lên mạng, ngày mai cô thành tội nhân thiên cổ". Nghe mà xót xa. Từ bao giờ trường học lại trở thành chiến trường, và khoảng cách thầy trò lại bị chia cắt bởi những chiếc camera điện thoại canh me từng kẽ hở?

Ranh Giới Nào Cho Sự Riêng Tư?

Sau bao nhiêu vấp ngã tự tạo từ mạng xã hội, mình học được một bài học xương máu: Giữ mồm giữ miệng và giữ tay. Điện thoại là của mình, ngón tay là của mình, nhưng hậu quả thì đôi khi nằm ngoài tầm kiểm soát.

Có những thứ trên đời này chỉ đẹp khi nó được giữ làm bí mật hoặc chia sẻ cho đúng người. Tình yêu, gia đình, mâu thuẫn cá nhân, hay sự tôn kính với thầy cô - hãy cứ để nó ở ngoài đời thực. Vui thì ôm nhau một cái. Buồn thì hẹn đứa bạn thân ra quán trà đá vỉa hè làm cốc nhân trần rồi chửi thề với nhau cho xả láng. Bức xúc với ai thì gặp thẳng người đó mà giải quyết.

Đừng biến mình thành kẻ diễn xiếc mua vui cho thiên hạ xem miễn phí. Mạng xã hội ban đầu được sinh ra để kết nối, nhưng chính sự lạm dụng của chúng ta lại tạo ra những bức tường vô hình đẩy con người ra xa nhau hơn. Chuyện của mình thì tự mình gánh, tự mình vui, đưa lên mạng người ta chỉ xem như một bộ phim drama rẻ tiền, lướt qua rồi thôi chứ ai thấu hiểu cho nỗi đau thực sự của bạn đâu?

Góc Nhìn Cuối Năm Dành Cho Anh Em Note Pro

Năm 2026 chuẩn bị đóng lại rồi. Sắp tới sẽ là những ngày tháng chạy đua dọn dẹp, tất niên, sắm Tết. Mình chỉ mong qua bài viết tâm sự hơi dài dòng và lộn xộn này, anh em chúng ta sẽ sống chậm lại một chút.

Tết này, nếu có về thăm thầy cô, hãy thử cất chiếc điện thoại vào túi xách. Ngồi uống trọn một ly trà, nhìn sâu vào mắt người thầy đã từng cầm tay mình nắn từng con chữ, kể cho thầy nghe năm qua mình đã vất vả thế nào, đã trưởng thành ra sao. Đừng bận tâm bức ảnh check-in có đủ sáng chưa, caption đã đủ hay chưa. Trải nghiệm thật, cảm xúc thật luôn là thứ đắt giá nhất mà không một lớp filter nào của Instagram có thể tái tạo được.

Còn những giận hờn, bực tức, buồn bã bế tắc cá nhân, hãy tập cách tiêu hóa nó. Viết vào một cuốn sổ tay đóng khóa lại. Hoặc mở một chiếc blog vô danh như cái cách ngày xưa Note Pro được sinh ra vậy, viết lách xả hơi mà chẳng cần ai biết mình là ai. Giữ lại cho mình một khoảng trời riêng tư chính là tự bảo vệ sự bình yên của tâm hồn.

Đừng quên nhấn vào chiếc chuông màu xanh dưới góc phải màn hình để nhận thông báo mới nhất từ Note Pro nhé.

Lời kết

Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết này, đến đây chúng tôi chúc bạn một ngày tốt lành và hạnh phúc bên người thân và gia đình nhé. Tạm Biệt.