Mở đầu

Hello anh em! Lại là mình Minh Hiếu từ Note Pro đây. Dạo này Hà Nội đang vào giữa tháng 10 năm 2026 rồi, sáng đạp xe dọc đường Phan Đình Phùng đi học mà cái gió thu nó se se lạnh, lá sấu rụng lả tả dọc hai bên vỉa hè lãng mạn phết anh em ạ. Mấy nay mình bận sấp mặt với mớ đề cương ôn thi THPTQG trên lớp, nhưng đêm qua nằm lướt Threads tự dưng thấy một bài đăng làm mình phải khựng lại suy nghĩ mãi. Chuyện là có một bạn than thở rằng friendlist Facebook có hơn 2000 người, lúc đăng ảnh thì cả trăm lượt tim, nhưng lúc ốm nằm viện lại chẳng có nổi một người bạn cầm hộp sữa đến thăm.

Đọc xong tự nhiên mình thấy nhột nhột. Cứ mở máy lên là chúng ta kết nối với cả thế giới, chat bộp bộp với đứa bạn cách nửa vòng trái đất, thế mà nhiều khi ngồi ăn cơm cùng gia đình lại chẳng ai nói với ai câu nào, mỗi người dán mắt vào một cái màn hình. Sắp tới lại tháng 11 rồi, cái tháng mà bọn học sinh tụi mình tri ân thầy cô, mình mới xâu chuỗi lại mọi thứ và quyết định phải ngồi dậy bật lap lên gõ ngay bài này. Mạng xã hội rốt cuộc đang kéo chúng ta lại gần nhau, hay nó chỉ là một cú lừa ngoạn mục đẩy con người ta ra xa nhau hơn? Và cái gọi là "tôn sư trọng đạo" thời 4.0 này nó đã bị biến tướng đi thế nào?

Cái bẫy ngọt ngào mang tên "Kết nối không giới hạn"

Nói thật đi anh em, có bao giờ anh em ngồi trong một quán cafe xịn xò, view hồ Tây cực chill cùng đám bạn thân, nhưng thay vì nói chuyện thì 4 đứa lại cầm 4 cái smartphone lướt tóp tóp không? Mình bị rồi. Cảm giác lúc đấy nó trống rỗng dã man. Đứa nào cũng cười khúc khích vì mấy cái video hài nhảm trên mạng, nhưng không ai share cái niềm vui đấy ra thực tại cả.

Hồi đợt tháng 6 vừa rồi, anh em còn nhớ cái vụ hệ sinh thái Meta (Facebook, Instagram, Messenger) sập toàn cầu chứ? Đợt đó Note Pro cũng có lên bài ngay trong đêm đấy. Thú thật với các bạn, lúc Messenger văng ra báo lỗi, mình hoảng loạn cực kỳ. Kiểu cảm giác như mình bị cô lập hoàn toàn khỏi thế giới ấy. Lúc đấy mới nhận ra bản thân bị phụ thuộc kinh khủng vào mấy cái app xanh đỏ này. Nhưng ngẫm lại, khi không có Facebook vài tiếng, mình lại đi ra phòng khách ngồi uống nước chè với bố mẹ, xem thời sự. Tự dưng thấy gia đình ấm áp hẳn. Thế mới thấy, mạng xã hội đúng là cầu nối thật, nó giúp mình duy trì cái blog Note Pro này để anh em bốn phương biết đến, nhưng nó cũng xây lên một bức tường vô hình. Nó cho mình ảo giác là mình đang rất bận rộn giao tiếp, nhưng thực ra mình chỉ đang tương tác với những đoạn mã code và màn hình kính lạnh lẽo.

Anh em cứ để ý mà xem, bây giờ quen ai mới cũng xin info Facebook, Insta. Dễ thì dễ thật, thả cái tym vào story là thành quen biết. Nhưng thử hỏi trong list friend cả nghìn người kia, mấy ai sẵn sàng chạy đến khi anh em bế tắc? Chúng ta lạm dụng việc "thả like" để thay cho sự quan tâm thực sự. Việc nhắn tin nó quá tiện lợi đến mức người ta lười luôn việc nhấc máy lên gọi một cuộc điện thoại, chứ đừng nói đến chuyện hẹn nhau ra ngoài uống cốc trà đá. Rõ ràng là khoảng cách địa lý bị xóa bỏ, nhưng khoảng cách giữa hai trái tim lại xa tít tắp mù khơi.

Tôn sư trọng đạo thời đại kỹ thuật số: Tiện hay Lười?

Tiện đây đang nói về mấy cái sự kết nối trên không gian mạng, mình rẽ ngang sang chuyện trường lớp một chút. Chẳng là sắp 20/11 rồi, trường Phan Đình Phùng của mình dạo này học sinh đang rục rịch chuẩn bị văn nghệ, báo tường các kiểu. Nhìn không khí thì cũng vui đấy, nhưng có một thực trạng làm mình suy nghĩ rất nhiều.

Anh em thử nhớ lại xem bao lâu rồi anh em chưa đến tận nhà thăm một người thầy, người cô cũ? Hay bây giờ mỗi lần đến ngày Nhà giáo Việt Nam, chúng ta chỉ lên mạng tìm vội một cái câu chúc mẫu trên Google, copy paste rồi gửi hàng loạt qua Zalo cho tất cả các giáo viên? Thậm chí có đứa còn lười đến mức gửi đúng một cái sticker chúc mừng là xong nhiệm vụ.

Ngày xưa nghe mẹ mình kể, cứ đến 20/11 là học sinh rủ nhau đạp xe cọc cạch đến tận nhà thầy cô. Món quà hồi đấy nghèo nàn lắm, có khi chỉ là bó hoa tự hái hay cuốn sổ tay mua vội bằng tiền tiêu vặt gom góp. Nhưng thầy trò ngồi uống nước, hỏi han chuyện học hành, chuyện cuộc sống nó tình cảm vô cùng. Chữ "tôn sư trọng đạo" ngày xưa nó thiêng liêng và mang đầy sức nặng của tình người.

Còn bọn mình bây giờ? Group lớp trên Facebook, Zalo ting ting suốt ngày. Cần hỏi bài là tag thẳng tên cô giáo vào. Rất nhanh, rất tiện. Nhưng chính cái sự tiện lợi ấy làm học sinh mất đi sự kính trọng và cái khoảng cách lễ phép cần thiết. Nhiều bạn chat với giáo viên mà dùng ngôn ngữ mạng, teencode cứ như chat với bạn bè. Đến ngày lễ, gửi một tin nhắn chúc mừng xong là đinh ninh mình đã hoàn thành trọn vẹn cái "nghĩa" của một người học trò. Mình không đánh đồng tất cả, nhưng rõ ràng việc ứng dụng công nghệ quá đà đang làm nhạt phai đi cái văn hóa truyền thống tốt đẹp này.

Câu chuyện của chính mình: Cú tát thức tỉnh từ thực tế

Đọc đến đây chắc nhiều anh em nghĩ mình đang lên giọng đạo lý đúng không? Không hề đâu. Chính bản thân mình cũng từng là một thằng học sinh vô tâm, lúc nào cũng cắm mặt vào màn hình code web với làm blog mà quên mất xung quanh.

Năm lớp 10, mình từng suýt trượt môn Văn vì chểnh mảng. Hồi đấy đam mê cái vụ lập trình blogspot quá, lập mấy cái blog như lOGHITECHUR rồi ANewPlus gì đấy xong ngày đêm ngồi cày SEO. Đi học trên lớp cứ lờ đờ. Cô giáo dạy Văn của mình lúc đó không hề mắng, cô gọi riêng mình ra nói chuyện. Cô không cấm mình làm blog, cô bảo: "Em có tài về công nghệ, tại sao em không dùng chính khả năng viết lách để làm cho cái blog của em có hồn hơn thay vì chỉ suốt ngày cắm cúi vào mấy dòng code khô khan?". Nhờ câu nói đó của cô mà mình mới thay đổi tư duy, tập trung trau chuốt từng bài viết trên Note Pro như bây giờ.

Thế mà năm ngoái lớp 11, vào đúng ngày 20/11, mình bận ngồi fix cái lỗi theme Lantro UI cho một ông khách trên mạng. Mình quên béng mất việc về thăm cô. Tối muộn sực nhớ ra, mình vội vàng nhắn một tin chúc mừng qua Messenger. Cô chỉ thả tim tin nhắn đó và không nói gì thêm. Cảm giác lúc đó của mình thật sự tồi tệ. Cái tym đỏ chót trên màn hình đấy nó không mang lại sự ấm áp, mà nó là một sự hời hợt mà mình đã tự tạo ra. Mình đã lấy lý do bận rộn trên không gian ảo để đánh rơi đi một mối quan hệ trân quý ngoài đời thực.

Năm nay mình học 12 rồi, sắp ra trường, áp lực thi cử đè nặng lắm. Nhưng mình đã tự hứa với bản thân, 20/11 này bằng mọi giá mình sẽ rủ mấy đứa bạn thân mua một lẵng hoa đến tận nhà cô để cảm ơn đàng hoàng. Không có nhắn tin, không có thả sticker gì hết. Gặp mặt trực tiếp, nhìn vào mắt nhau và nói lời cảm ơn. Mình tin là cái cảm giác ấy không một con AI nào, không một dòng code nào có thể thay thế được.

Làm sao để thoát khỏi sự vô cảm này?

Mình không bảo anh em xóa hết mạng xã hội hay vứt điện thoại đi. Sống ở năm 2026 rồi, không có internet thì chúng ta thành người tối cổ mất. Note Pro cũng sập tiệm nếu anh em ngừng lướt mạng. Nhưng chúng ta phải biết điểm dừng. Đừng để mình trở thành những con robot vô hồn bị thao túng bởi thuật toán của thằng Mark Zuckerberg.

Lúc đi chơi với bạn bè, hãy cất điện thoại vào túi. Thử ngồi lắng nghe câu chuyện của đứa đối diện thay vì check xem bài post của mình được bao nhiêu like. Và đặc biệt, với những người đã dạy dỗ mình, đừng keo kiệt một cuộc gọi hay một buổi gặp mặt. "Tôn sư trọng đạo" không phải là khái niệm gì xa vời múa mép trên mạng, nó thể hiện từ những hành động nhỏ nhất của anh em trong đời sống thực tế này thôi.

Mạng xã hội tự bản thân nó không có lỗi. Việc nó là công cụ kéo chúng ta lại gần nhau để học hỏi kiến thức, hay là cái hố đen nuốt chửng cảm xúc và đẩy con người ra xa nhau... tất cả là do cách chúng ta sử dụng nó.

Đừng quên nhấn vào chiếc chuông màu xanh dưới góc phải màn hình để nhận thông báo mới nhất từ Note Pro nhé. Anh em nghĩ sao về vấn đề này? Kể cho mình nghe câu chuyện của anh em dưới phần bình luận nha!

Lời kết

Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết này, đến đây chúng tôi chúc bạn một ngày tốt lành và hạnh phúc bên người thân và gia đình nhé. Tạm Biệt.