Mở đầu

Hello! Xin chào tất cả anh em và các bạn độc giả thân thiết đã quay trở lại với blog Note Pro của mình. Lại là Minh Hiếu đây. Không biết chỗ anh em thế nào chứ Hà Nội mấy hôm nay thời tiết bắt đầu se lạnh rồi đấy, cái lạnh cuối thu đầu đông cứ làm con người ta man mác nhớ về đủ thứ chuyện trên đời. Lớp 12 rồi anh em ạ, thời gian trôi nhanh vèo vèo, thoắt cái lại sắp hết năm 2026, ngửi thấy cả mùi Tết đang rục rịch len lỏi ngoài ngõ rồi.

Hôm nay là một buổi tối cuối tuần rảnh rỗi hiếm hoi, bài vở ôn thi THPTQG 2027 thì mình dẹp tạm sang một bên đã. Căng thẳng quá cũng không vào đầu được. Mình pha cốc trà ấm, bật máy tính lên và quyết định gõ mấy dòng tâm sự với anh em. Chủ đề hôm nay nghe có vẻ hơi "tréo ngoe" một tí, đó là: Mạng xã hội đang làm anh em mình đọc tin tức kiểu gì, và cái thói quen đấy nó đang bào mòn truyền thống "Tôn sư trọng đạo" ngày Tết ra sao.

Mạng xã hội và thói quen "đọc tin mì ăn liền" của giới trẻ

Anh em cứ thử mở điện thoại lên mà xem. Từ Facebook, Instagram, cho đến cái Threads dạo gần đây đang làm mưa làm gió cực kỳ toxic. Mọi người bây giờ tiếp nhận thông tin lạ lắm. Không ai đủ kiên nhẫn để đọc một bài báo dài 1000 từ phân tích chuyên sâu nữa đâu. Thấy chữ nhiều là lướt qua luôn. Nghĩ cũng buồn cười, chính cái blog này của mình cũng toàn chữ là chữ, anh em nào đọc đến dòng này chắc cũng phải thuộc dạng kiên nhẫn lắm.

Bây giờ á, thông tin nó phải là dạng video 15 giây trên TikTok. Tin tức thì bị cắt xén, giật tít câu view rẻ tiền. Có những cái sự việc nó rất bình thường, nhưng qua tay mấy "phóng viên tóp tóp" thêm thắt nhạc nền giật gân, chèn mấy cái meme vào, thế là thành một cái drama to đùng. Mình thấy giới trẻ bọn mình bây giờ đang bị thao túng tâm lý lúc nào không hay. Đọc tin tức nhưng không thèm kiểm chứng. Cứ thấy ai bị bóc phốt là hùa vào chửi theo phong trào. Văn hóa đọc nó đang chết dần, thay vào đó là văn hóa "lướt và phán xét".

Ngay ở trường Phan Đình Phùng của mình thôi. Hôm nọ trường có một thông báo rất quan trọng về định hướng ôn thi tốt nghiệp, dán ngay trên bảng tin và đăng bài đàng hoàng trên page trường. Thế mà hỏi mấy đứa bạn trong lớp, chả đứa nào biết chi tiết. Bọn nó chỉ biết qua một cái story 5 giây của một đứa khác chụp vội mờ mờ ảo ảo. Xong rồi tự suy diễn, tự làm loạn lên. Thật sự luôn!

Cái thói quen muốn cái gì cũng phải nhanh, phải ngắn gọn nó đang làm hỏng tư duy của chúng ta. Khi não bộ quen với việc nạp tin tức kiểu "fast food", chúng ta tự nhiên mất đi khả năng tập trung sâu. Và tệ hơn nữa, cái sự mất kiên nhẫn này nó lan ra cả cách chúng ta đối xử với những người xung quanh, đặc biệt là với thầy cô giáo.

Mùng 3 tết thầy: Từ nét đẹp truyền thống đến những lời chúc vô hồn

Ông bà ta từ xưa đã có câu: "Mùng 1 tết cha, mùng 2 tết mẹ, mùng 3 tết thầy". Nó ăn sâu vào tiềm thức của người Việt mình rồi. Cứ đến ngày mùng 3 Tết là học trò, dù cũ hay mới, lại tụ tập nhau lại, đạp xe hay đèo nhau trên những chiếc xe máy đến nhà thầy cô để chúc Tết. Đó không chỉ là hành động tri ân, mà còn là lúc thầy trò ngồi lại uống chén nước chè, cắn hạt dưa, hàn huyên chuyện năm cũ, kể cho thầy cô nghe những dự định tương lai.

Nhưng mà khoan đã. Anh em ngẫm lại xem mấy cái Tết gần đây mọi chuyện nó diễn ra thế nào?

Sự tiện lợi của mạng xã hội, của Facebook Messenger, của Zalo đang làm ngày mùng 3 tết thầy trở nên... nhạt phếch. Mình chứng kiến rất nhiều bạn bè xung quanh, đến ngày mùng 3 thay vì đến nhà thầy cô thì chỉ nằm ườn ở nhà, ôm điện thoại lướt mạng. Chợt nhớ ra hôm nay là ngày tết thầy, thế là mở Zalo lên, chọn đại một cái sticker chúc mừng năm mới pháo hoa nhấp nháy gửi sang.

Đứa nào "có tâm" hơn một tí thì lên mạng gõ: "Lời chúc Tết thầy cô hay nhất", copy một đoạn văn mẫu sướt mướt chả ăn nhập gì với hoàn cảnh thực tế rồi paste gửi đi cho hàng loạt thầy cô. Thậm chí, thời đại AI bùng nổ, có đứa còn lười đến mức vứt lệnh cho ChatGPT: "Viết cho tao một lời chúc tết cô giáo chủ nhiệm thật cảm động".

Trời ơi! Mình nói thật, đọc mấy cái dòng chữ sinh ra từ AI đó nó khô khan, giả tạo và sáo rỗng vô cùng. Bạn tiết kiệm được vài phút gõ chữ, nhưng bạn đã đánh mất đi hoàn toàn cái "tình người", cái chất xám và sự chân thành mà đáng lẽ ra người thầy của bạn xứng đáng được nhận.

Trải nghiệm thực tế: Giá trị của những cuộc gặp gỡ trực tiếp

Để mình kể cho anh em nghe chuyện của chính bản thân mình dịp Tết năm ngoái. Hôm đó mùng 3, thời tiết Hà Nội cũng lạnh y như hôm nay, còn có lất phất mưa bụi nữa cơ (cái đặc sản mưa xuân mà mình từng viết ở bài các loại mưa miền Bắc ấy). Thú thật là lúc đó trùm chăn ấm quá cũng lười đi.

Mấy đứa bạn gọi điện bảo: "Thôi mưa gió thế này đến làm gì, nhắn tin vào group lớp chúc cô một câu là xong, cô hiểu mà". Mình nghe thế tự dưng thấy cấn cấn trong lòng. Năm nay lớp 12 rồi, sắp ra trường, thi thố áp lực ngập đầu, cô chủ nhiệm thì ngày nào cũng gào thét khản cả cổ giục bọn mình học. Tự nhiên gửi cái tin nhắn nó cứ... sai sai kiểu gì.

Thế là mình quyết định mặc áo mưa, xách xe chạy qua nhà cô. Lúc mình đến, nhà vắng teo, chả có nhóm nào đến cả. Thấy mình lóp ngóp bước vào, cô bất ngờ lắm. Trái hẳn với hình ảnh cô giáo hay cáu gắt trên bục giảng vì bọn mình lười làm bài tập, cô cười tươi rói, kéo ghế bảo mình ngồi sưởi ấm rồi đi pha một ấm trà nóng.

Hai cô trò ngồi nói chuyện suốt 2 tiếng đồng hồ. Từ chuyện thi đại học, chuyện lớp chọn khối, cho đến những tâm sự cá nhân mà bình thường trên lớp chẳng bao giờ có cơ hội nói. Cô tâm sự thật với mình: "Sáng giờ cô nhận được cả trăm tin nhắn chúc Tết qua Facebook, toàn những lời hay ý đẹp dài cả trang giấy, nhưng đọc xong cô chả đọng lại gì. Vì cô biết đó không phải lời của các em. Cô chỉ cần một đứa đến nhà, ngồi nói chuyện thực tế như thế này thôi là cô vui lắm rồi".

Khoảnh khắc đó mình chợt nhận ra, mạng xã hội đã lấy đi của chúng ta quá nhiều thứ. Chúng ta bị cuốn vào cái guồng quay lướt điện thoại vô thức. Chúng ta ngại giao tiếp thực tế. Mối quan hệ giữa người với người bị số hóa thành những cái nút Like, thả Tim và những dòng code do AI tạo ra.

Tư duy "nhanh" đang phá hủy những giá trị "chậm"

Mình có một góc nhìn phân tích thế này. Cái cách chúng ta đọc tin tức hiện tại (muốn nhanh, muốn sốc, muốn kết quả ngay lập tức) nó đã hình thành nên một rào cản tâm lý. Chúng ta không còn đủ kiên nhẫn để trải qua những quy trình "chậm" của truyền thống nữa.

Việc đến tận nhà thăm thầy cô nó đòi hỏi sự chuẩn bị: phải thay quần áo, phải đi mua một giỏ hoa quả hay hộp mứt, phải đi lại ngoài đường bụi bặm lạnh lẽo, rồi đến nơi phải biết cách giao tiếp, mở lời chúc sao cho lịch sự, lễ phép. Nó rườm rà quá phải không? Giới trẻ Gen Z bọn mình quen với việc bấm 1 nút là xong rồi. Vì thế, cái truyền thống "Tôn sư trọng đạo" dần bị thay thế bởi sự tiện lợi của công nghệ.

Nhưng anh em ạ, có những thứ trên đời này bắt buộc phải "chậm" thì mới cảm nhận được giá trị của nó. Tình cảm con người không phải là một bài post trên Threads để bạn đọc lướt qua rồi vội vã để lại comment chửi đổng. Sự biết ơn đối với những người đã dạy dỗ mình cũng không thể được tóm gọn bằng một cú pháp sinh văn bản tự động của ChatGPT.

AI có thể giúp mình viết code, có thể giúp mình tổng hợp lỗi web như cái công cụ quản trị Blogspot mình từng share cho anh em. Nhưng AI tuyệt đối không bao giờ thay thế được cái chất xám, cái cảm xúc và tình người thực sự trong từng câu chữ mà mình tự tay gõ ra. Mình luôn giữ quan điểm đó từ khi thành lập Note Pro đến giờ. Viết blog bằng não, bằng trải nghiệm thật của mình, chứ không dùng AI để tạo ra rác mạng xã hội.

Tết Nguyên Đán 2027 sắp tới rồi. Dù cho ngoài kia mạng xã hội có phát triển đến đâu, dù cho người ta có tạo ra bao nhiêu cái công cụ tiện ích đi chăng nữa, thì mong anh em hãy giữ lại cho mình một chút sự "chân phương".

Ngày mùng 3 Tết năm nay, hãy tắt cái điện thoại đi. Rủ vài đứa bạn thân cấp 2, cấp 3, mua một gói chè ngon, một hộp bánh nướng, rồi đạp xe đến nhà thầy cô cũ. Ngồi xuống uống một ngụm trà, nhìn thẳng vào mắt thầy cô và tự nói ra một lời chúc sức khỏe vụng về cũng được, nhưng nó là của chính bạn. Chắc chắn cảm giác đó nó "phê" và ấm áp hơn gấp vạn lần cái việc bạn ôm điện thoại chờ người ta rep lại cái tin nhắn copy trên mạng.

Đừng quên nhấn vào chiếc chuông màu xanh dưới góc phải màn hình để nhận thông báo mới nhất từ Note Pro nhé. Mình hứa là thi xong đợt này sẽ lại lên nhiều code hay cho anh em vọc vạch.

Lời kết

Cảm ơn các bạn đã kiên nhẫn đọc hết bài viết dài ngoằng này của mình. Giữa cái thời đại tin tức trôi tuột này, việc các bạn ngồi đọc hết từng chữ thật sự là động lực rất lớn cho mình. Đến đây chúng tôi chúc bạn một ngày tốt lành và hạnh phúc bên người thân và gia đình nhé. Tạm Biệt.