Mở đầu

Hello anh em! Lâu lắm rồi mình mới lại có thời gian ngồi gõ phím viết một bài dài dài tâm sự mỏng với mọi người. Dạo này thời tiết Hà Nội bắt đầu trở gió se lạnh rồi, đêm ngồi code hay học bài mà có thêm cốc cà phê nóng thì cứ gọi là nhức nách. Chắc hẳn anh em cũng biết mình đang là học sinh lớp 12 trường THPT Phan Đình Phùng đúng không? Lịch học trên trường cộng thêm lịch ôn thi THPTQG 2027 đợt này nó đè đầu cưỡi cổ mình mệt bở hơi tai luôn. Sáng học trên trường, chiều học thêm, tối về lại cày đề trên mạng, thời gian ngủ còn chả có chứ đừng nói là đi chơi.

Hôm qua lúc 1 rưỡi sáng, đang làm dở đề Toán mờ hết cả mắt, mình mới cầm điện thoại lên lướt Threads với TikTok giải trí một tí cho đỡ lag não. Tự nhiên đập vào mắt mình là quả video quay lén một thầy giáo đang cáu gắt trên bục giảng vì lớp quá ồn. Video bị cắt ghép chỉnh sửa chèn nhạc meme hài hước, bên dưới là hàng ngàn bình luận của các bạn học sinh chửi bới, cợt nhả, chế giễu thầy không thương tiếc. Mình ngồi thừ ra đọc từng cái comment mà lạnh cả sống lưng. Thật sự ức chế vcl. Tự nhiên mình khựng lại tự hỏi, ừ thì internet nó cho thế hệ Gen Z tụi mình quá nhiều quyền lực và sự tự do, nhưng hình như nó cũng đang ăn mòn đi một thứ gì đó cốt lõi nhất của người Việt Nam. Đúng rồi đấy, cái mình đang nói đến chính là truyền thống "tôn sư trọng đạo". Hôm nay rảnh rỗi xíu mình quyết định viết bài này, không phải dạy đời ai đâu, chỉ là một góc nhìn cực kỳ cá nhân của một thằng học sinh 18 tuổi đang sống giữa cái thời đại số này thôi.

Internet thay đổi chóng mặt cách tụi mình tiếp cận kiến thức

Nghĩ lại cái hồi năm 2021 lúc đại dịch Covid ập đến, lúc đấy mình mới học lớp 7 ranh. Đùng một phát cả nước phong tỏa, tất cả chuyển sang học online qua Zoom, Google Meet. Hồi đó mạng thì lag, thầy trò lúng túng, nhưng nếu không có mạng internet lúc đấy thì chắc lứa tụi mình mù chữ hết mất. Internet nó cứu vớt cả một thế hệ học sinh trong đại dịch. Rồi từ đó đến nay, thói quen học tập của tụi mình thay đổi 180 độ.

Hồi xưa đi học, thầy cô giáo trên bục giảng giống như những "cuốn bách khoa toàn thư" sống vậy. Có bài gì khó là phải xách vở lên tận bàn giáo viên rụt rè hỏi, thầy cô nói sao thì nghe vậy, ghi chép cẩn thận từng chữ. Còn bây giờ á? Một bài toán khó chỉ cần chụp ảnh quăng lên app giải bài tập, ném vào mấy group nhóm kín trên Facebook, hay dạo gần đây cứ copy paste vào cho con AI Gemini hoặc ChatGPT là 5 giây sau có ngay 3 cách giải chi tiết từ dễ đến khó. Mọi thứ nó nhanh gọn lẹ đến mức đáng sợ. Tụi mình không còn phụ thuộc 100% vào giáo viên trên trường nữa. Kiến thức bây giờ đầy rẫy trên mạng, tụi mình có thể học từ Youtube, mua khóa học online của các thầy cô nổi tiếng trên toàn quốc.

Chính sự "phẳng" của thế giới mạng và sự bùng nổ thông tin này đã vô tình làm giảm đi cái uy quyền tuyệt đối của người thầy. Nhiều bạn học sinh bắt đầu có tư tưởng: "Giáo viên trên lớp dạy chán òm, thà về nhà xem video thầy A thầy B trên mạng dạy còn dễ hiểu hơn". Và từ cái suy nghĩ đấy, sự tôn trọng cơ bản dành cho người đang đứng trên bục giảng dần dần bị sứt mẻ.

Ranh giới thầy trò bị xóa nhòa – Vui thôi đừng vui quá

Ngày xưa gặp giáo viên đi ngoài đường là học sinh đã sợ xanh mắt mèo, vòng tay cúi đầu chào từ xa. Khoảng cách giữa thầy và trò nó xa vời vợi và đầy sự nghiêm nghị. Bây giờ thì khác hoàn toàn. Giáo viên thời nay cực kỳ xì tin và trẻ trung. Thầy cô cũng chơi TikTok, lướt Facebook, quay trend rầm rầm. Tụi mình add friend thầy cô trên Facebook, rep story Instagram trêu đùa nhau hằng ngày. Sự tương tác trên mạng xã hội giúp tình cảm thầy trò trở nên gần gũi, gắn bó giống như những người bạn, người anh người chị đi trước. Cái này là một điểm cộng cực lớn của internet.

Nhưng mà cái gì quá cũng không tốt. Rất nhiều bạn học sinh Gen Z không xác định được đâu là giới hạn. Ở trên mạng chat chit thả "haha", trêu đùa nhau riết quen, xong đến lúc vác cặp lên lớp cũng giữ nguyên cái thái độ cợt nhả đấy ra để hành xử. Đang trong giờ học mà sẵn sàng cãi thầy cô chem chẻm trước mặt cả lớp. Mình từng tận mắt chứng kiến một đứa lớp bên cạnh bật lại cô giáo dạy Hóa chỉ vì cô chấm điểm gắt. Nó mang hẳn cái điện thoại ra mở video của một thầy dạy Hóa nổi tiếng trên mạng rồi bảo: "Cô giải cách này dài dòng lỗi thời rồi, trên mạng thầy kia dạy ấn máy tính casio 2 dòng là ra cơ". Thật sự lúc đấy nhìn mặt cô giáo sượng trân trên bục giảng mà mình thấy xót xa cực kỳ. Sự tự tôn của một người giáo viên bị học trò đem ra chà đạp bằng một cái video trên mạng. Đạo làm trò đi đâu mất rồi?

Mạng xã hội và những "quan tòa bàn phím" mặc áo đồng phục

Đây mới là cái góc khuất đen tối nhất mà mạng xã hội mang lại này anh em. Thế hệ tụi mình đứa nào cũng có cái smartphone sẵn 4G trong túi. Giáo viên bây giờ đi dạy áp lực kinh khủng khiếp, như kiểu đi trên một lớp băng mỏng vậy. Chỉ cần thầy cô lỡ miệng cáu gắt một câu, hay phạt học sinh hơi nặng tay xíu vì nó quậy phá, y như rằng cảnh đó sẽ được một chiếc camera giấu kín ở cuối lớp quay lại. Sau đó 5 phút, nó chễm chệ nằm trên các trang confession của trường, hay các hội nhóm bóc phốt trên Facebook, TikTok.

Chưa cần biết đầu đuôi câu chuyện thế nào, học sinh đó hỗn láo ra sao trước khi bị phạt, nhưng đám đông mạng xã hội sẽ nhào vô xâu xé. Hàng ngàn anh hùng bàn phím sẵn sàng dùng những lời lẽ cay độc nhất để lăng mạ, dìm người giáo viên đó xuống bùn đen. Nhiều bạn học sinh hư hỏng còn cố tình chọc tức, gài bẫy cho giáo viên mất bình tĩnh rồi quay video để câu view kiếm fame. Internet tự nhiên trao cho các bạn ấy một thứ quyền lực ảo tưởng, cho phép các bạn làm tổn thương những người đang mang sứ mệnh trồng người.

Thầy cô cũng là con người bằng xương bằng thịt, cũng có những lúc áp lực cuộc sống cơm áo gạo tiền làm họ mệt mỏi. Thay vì thông cảm và chia sẻ, tụi mình lại dùng mạng xã hội để ném đá họ. Sự tôn sư trọng đạo ngàn đời nay của dân tộc bỗng chốc trở nên rẻ rúng trước vài cái lượt thả tim và chia sẻ vô bổ.

Tôn sư trọng đạo 4.0: Giá trị thật trong thế giới ảo

Nói đi thì cũng phải nói lại, internet không phải là một con quái vật ăn thịt truyền thống. Vấn đề nằm ở cách chúng ta sử dụng nó. Mình khẳng định là truyền thống tôn sư trọng đạo không hề mất đi, nó chỉ đang khoác lên mình một diện mạo mới mẻ hơn cho hợp thời đại thôi.

Để mình kể anh em nghe chuyện của chính bản thân mình trên cái blog Note Pro này. Cái hồi mới lập blog, mình thích đú trend tải mấy cái template phức tạp về cài. Có đợt cài cái theme Lantro UI V2.0 bị xung đột code Javascript, web lỗi bung bét trắng xóa cả màn hình. Lúc đó là 11 rưỡi đêm rồi, mình loay hoay mãi không sửa được bèn đánh liều nhắn tin Zalo cho thầy giáo dạy Tin học ở trường. Mình cứ nghĩ thầy ngủ rồi hoặc sáng mai mới rep. Ai ngờ thầy nhắn lại luôn, rồi bảo mình bật UltraViewer lên thầy vào xem giúp. Thầy ngồi hì hục dò lỗi code cho mình đến tận 1 giờ sáng mới xong. Thầy còn chỉ thêm cho mình vài mẹo tối ưu tốc độ load trang.

Thật sự đêm đó mình biết ơn thầy kinh khủng. Cái sự kính trọng của mình dành cho thầy nó dâng trào không kém gì việc ngày xưa học sinh mang cân gạo mớ rau đến biếu thầy đồ. Tôn trọng thầy cô thời 4.0 không nhất thiết cứ phải gập người 90 độ hay nói năng khuôn sáo. Tôn trọng là việc mình biết ơn thời gian thầy bỏ ra, dạ vâng lễ phép qua từng dòng tin nhắn, và cố gắng ứng dụng những gì thầy dạy để phát triển cái Note Pro này ngày càng mạnh hơn. Nhờ thầy mà blog mình mới sống dai đến ngày hôm nay để ngồi share code cho anh em đấy chứ.

Và anh em để ý mà xem, nhờ mạng xã hội mà những ngày lễ như 20/11 tụi mình tri ân thầy cô dễ dàng hơn nhiều. Những cựu học sinh ra trường đi làm xa hàng ngàn cây số vẫn có thể gọi video call về chức mừng cô chủ nhiệm cũ. Những video làm từ ảnh kỷ niệm lớp được ghép nhạc xúc động đăng lên mạng làm thầy cô rơi nước mắt. Những hội nhóm Facebook là nơi để kết nối nhiều thế hệ học sinh quay về giúp đỡ trường cũ. Đó chẳng phải là nét đẹp của sự tôn sư trọng đạo trong kỷ nguyên số hay sao?

Sự gạn lọc của thời đại

Thời đại AI, máy móc có thể thay thế giáo viên trong việc cung cấp thông tin, nhưng không bao giờ thay thế được cái tâm của người làm nghề giáo. Một con ChatGPT không thể động viên bạn khi bạn trượt bài kiểm tra, một video Youtube không thể nhận ra ánh mắt buồn bã của bạn khi gia đình có biến cố. Chỉ có những người thầy, người cô trực tiếp đứng lớp mới làm được điều đó.

Thế nên, dù công nghệ có thay đổi nhanh đến mức nào, dù chúng ta có ở năm 2026 hay 2056 đi chăng nữa, thì đạo lý uống nước nhớ nguồn vẫn là cái gốc rễ của con người. Tụi mình là thế hệ trẻ, giỏi công nghệ, nhanh nhạy với cái mới, thì càng phải biết cách dùng internet để lan tỏa yêu thương, bảo vệ cái đúng, chứ đừng hùa theo tâm lý đám đông mạng ảo để chà đạp lên những giá trị tốt đẹp.

Lên mạng ảo, nhưng nhân cách và sự tử tế phải là đồ thật nha anh em!

Đừng quên nhấn vào chiếc chuông màu xanh dưới góc phải màn hình để nhận thông báo mới nhất từ Note Pro nhé. Anh em có suy nghĩ gì về vấn đề này cứ để lại bình luận phía dưới, tụi mình cùng đàm đạo mổ xẻ tiếp.

Lời kết

Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết này, đến đây chúng tôi chúc bạn một ngày tốt lành và hạnh phúc bên người thân và gia đình nhé. Tạm Biệt.