Mở đầu

Hello! Xin chào tất cả anh em và độc giả thân quen đã quay trở lại với góc nhỏ của Note Pro. Hà Nội mấy ngày hôm nay bước vào tháng 10 năm 2026, trời bắt đầu se se lạnh rồi, cái thời tiết giao mùa này cứ làm con người ta dễ bị suy nghĩ miên man lúc nửa đêm. Đang bù đầu ôn thi THPTQG 2027 mệt rã rời, định bụng lên giường ngủ sớm cho khỏe thì thói quen "chết tiệt" lại vớ lấy cái điện thoại. Lướt lướt vài vòng TikTok, Facebook định giải trí tí thôi ai ngờ đập vào mắt mình là mấy cái video chướng tai gai mắt kinh khủng.

Tự nhiên hôm nay mình nổi hứng muốn ngồi lại đây gõ vài dòng tâm sự mỏng với anh em. Chuyện là mình đang suy nghĩ cực kỳ nhiều về cái cách mà mạng xã hội đang "nuốt chửng" con người chúng ta, và đáng buồn hơn là nó đang cắn xé luôn cả những cái giá trị cốt lõi nhất mà từ bé đến lớn mình được dạy dỗ, điển hình là cái đạo "Tôn sư trọng đạo". Nghe có vẻ hơi nghiêm túc và ông cụ non nhỉ? Nhưng tin mình đi, cứ đọc tiếp, bài này mình viết bằng cảm xúc thật sự sau một đêm mất ngủ đấy.

Cú sốc từ cái lướt điện thoại lúc 2h sáng

Quay lại cái video mình vừa xem tối qua. Chuyện là có một bạn học sinh quay lén cô giáo đang giảng bài trên bục giảng. Cô thì đang say sưa viết bảng, ở dưới thì đám học sinh nháy nhau, lôi một cái filter mặt méo mó, hài hước ghép thẳng vào mặt cô rồi chèn thêm quả nhạc giật giật "ảo ma Canada" đang trend. Đoạn cuối video là tiếng cười hô hố của bọn nó. Dưới phần bình luận? Hàng nghìn lượt haha, khen "bạn này mặn thế", "cô giáo hài vcl".

Thật sự xem xong mình cay mũi dã man. Tại sao lại thế nhỉ? Chả hiểu bọn nó nghĩ cái quái gì trong đầu nữa. Từ bao giờ mà việc đem hình ảnh của một người đang đứng dạy dỗ mình ra làm trò hề trên không gian mạng lại trở thành một thứ "content" để câu view rẻ tiền đến thế?

Đó chính là câu trả lời trần trụi nhất cho câu hỏi: Điều gì xảy ra khi một người chìm nghỉm quá sâu vào mạng xã hội?

Bị thao túng bởi thứ "ma túy số" mang tên Lượt View và Like

Mình không phủ nhận mạng xã hội nó hay. Bản thân mình làm blog Note Pro này cũng phải phụ thuộc vào internet, vào cộng đồng mạng để anh em biết tới. Nhưng cái gì quá cũng độc. Khi bạn dành 8 tiếng, 10 tiếng một ngày chỉ để cắm mặt vào màn hình, bạn sẽ bị mất kết nối hoàn toàn với thực tại.

Hệ thần kinh của chúng ta bị hack mất rồi anh em ạ. Cái cảm giác đăng một cái video lên, thấy thông báo nhảy tinh tinh, lượt tim tăng vùn vụt nó tiết ra dopamine phê y hệt như dùng chất kích thích vậy. Để duy trì cái cảm giác "phê" đó, người ta bắt đầu bất chấp. Hết ý tưởng sạch sẽ rồi thì chuyển sang làm nội dung bẩn, nội dung giật gân.

Thế giới ảo lấn át, con người thật vô cảm đi

Anh em cứ để ý mà xem, những đứa nghiện MXH nặng thường có biểu hiện ngơ ngơ ngác ngác khi giao tiếp ngoài đời. Trên mạng thì gõ phím chửi nhau như hát hay, triết lý đạo lý tuôn trào như thác đổ. Nhưng ra ngoài đời gặp người lớn, gặp thầy cô cạy miệng không rặn ra được một câu "Em chào thầy/cô ạ" cho đàng hoàng. Ánh mắt lúc nào cũng lờ đờ, vô hồn vì tâm trí còn đang mải nghĩ xem cái story vừa up có ai thả tim chưa.

Bản thân mình năm lớp 10 cũng từng bị rơi vào cái hố đen đấy. Mình thức đến 3-4h sáng chỉ để cày mấy cái video xàm xí vô bổ, sáng hôm sau lên lớp trường Phan Đình Phùng ngủ gục trên bàn. Cô giáo gọi lên bảng kiểm tra miệng, mình đứng đực mặt ra. Lúc đó cô chỉ nhìn mình rồi thở dài. Cái tiếng thở dài ấy đến tận bây giờ đang học lớp 12 mình vẫn ám ảnh. Mình nhận ra mình đang tự hủy hoại bản thân mình, tự biến mình thành một con zombie không cảm xúc.

Truyền thống "Tôn sư trọng đạo" đang bị bào mòn?

Ông bà ta ngày xưa có câu "Mùng một tết cha, mùng hai tết mẹ, mùng ba tết thầy". Nghề giáo luôn là một nghề cực kỳ thiêng liêng ở Việt Nam mình. Sự kính trọng đối với người thầy nó ăn sâu vào máu thịt rồi. Thời bố mẹ mình, đi đường thấy thầy cô từ xa là đã phải xuống xe, khoanh tay cúi gập người chào.

Còn bây giờ? Dành quá nhiều thời gian trên mạng xã hội khiến giới trẻ bị lệch lạc về hệ quy chiếu giá trị. Bọn trẻ bị tiêm nhiễm bởi mấy ông "giang hồ mạng" - như đợt trước mình có lên bài phân tích về Khá Bảnh hay Huấn Hoa Hồng ấy. Lên mạng thấy chửi bới, ăn nói ngông cuồng lại được tung hô là "ngầu", là "chất". Thế là bọn nó bê nguyên cái thái độ ngông nghênh đó vào lớp học.

Giáo viên không phải là đạo cụ để sản xuất Content

Mấy năm gần đây, năm nào cũng nổ ra vài vụ lùm xùm học sinh vô lễ, thách thức giáo viên rồi quay clip tung lên mạng để bóc phốt, để lấy sự chú ý. Có những bạn sẵn sàng văng tục, cãi tay đôi với thầy cô chỉ vì nghĩ rằng "mình có camera, mình nắm quyền lực trên mạng".

Các bạn nhầm to rồi. Thầy cô lên lớp với đồng lương còm cõi, mang nặng áp lực từ sổ sách, từ phụ huynh, từ thành tích của trường. Họ bước vào lớp với mong muốn truyền đạt kiến thức, chứ không phải bước lên sân khấu để làm "đạo cụ" tấu hài cho các bạn quay tóp tóp.

Khi dành quá nhiều thời gian sống ảo, người ta mất đi sự đồng cảm. Mất đi khả năng thấu hiểu sự vất vả của người khác. Chỉ thấy cái lợi trước mắt là 10.000 views, 100.000 likes mà không nhận ra mình đang chà đạp lên nhân phẩm của một người lái đò tận tụy, và chà đạp lên chính cái gốc rễ văn hóa của dân tộc mình.

Hệ lụy của những cái cúi đầu... vào màn hình điện thoại

Việc này nó kéo theo cả một rổ hệ lụy luôn anh em ạ.

• Hỏng tư duy phản biện: Lướt mạng nhiều, thuật toán nó chỉ dọn sẵn cho bạn những thứ bạn thích xem. Não bộ trở nên lười biếng. Gặp một vấn đề ngoài đời, thay vì tự tư duy, phân tích đúng sai, học sinh bây giờ có xu hướng hành xử theo "đám đông trên mạng". Đám đông chửi cô giáo? Mình cũng hùa theo chửi cho vui mồm mặc dù chả hiểu ngọn ngành câu chuyện.
• Áp lực vô hình lên giáo viên: Nhiều thầy cô bây giờ tâm sự đi dạy mà như đi trên băng mỏng. Hơi nghiêm khắc một tí, quát học sinh một câu là nơm nớp lo sợ bị quay lén, bị cắt ghép rồi bị tế sống trên Facebook. Hậu quả là gì? Giáo viên trở nên "mặc kệ". Đến giờ thì dạy, hết giờ thì về, ai học thì học không học thì thôi. Tình thầy trò thiêng liêng biến thành một bản hợp đồng mua bán dịch vụ lạnh lẽo. Người thiệt thòi nhất cuối cùng lại chính là thế hệ học sinh.
• Hủy hoại tương lai chính mình: Những cái video "trẻ trâu" hỗn láo với thầy cô mà bạn đăng lên mạng hôm nay, nó là "vết nhơ" kỹ thuật số. Vài năm nữa lớn lên, đi xin việc, nhà tuyển dụng lùng ra được mấy clip đó, ai dám nhận một nhân viên từng vô học với chính người dạy dỗ mình?

Chúng ta phải làm gì để thoát khỏi vũng lầy này?

Anh em ạ, nói đi cũng phải nói lại, mạng xã hội nó không tự nhiên sinh ra để phá hoại chúng ta. Nền tảng nào cũng có cái tốt cái xấu. Lỗi nằm ở cái ngón tay lướt màn hình của mỗi người thôi.

Mình không xui anh em xóa app, đập điện thoại, về sống như thời kỳ đồ đá. Chuyện đó là bất khả thi. Nhưng hãy học cách "Cai nghiện kỹ thuật số". Đặt giới hạn thời gian dùng app. Buông cái điện thoại xuống đi.

Sáng đến trường, thay vì vừa đi vừa cắm mặt vào cái điện thoại xem tin nhắn, hãy ngẩng cao đầu lên. Thấy bác bảo vệ, thấy cô lao công, thấy thầy cô giáo đi ngang qua, hãy đứng lại, khoanh tay mỉm cười và nói một câu "Em chào thầy ạ!".

Cái cảm giác nhận lại một nụ cười hiền hậu, một cái gật đầu ấm áp từ thầy cô nó hạnh phúc và sướng hơn gấp vạn lần ba cái nút "Like" vô hồn trên màn hình kính vỡ của bạn. Tôn sư trọng đạo không phải là cái gì đao to búa lớn trong sách vở đâu. Nó bắt đầu từ sự tôn trọng nhỏ nhặt nhất trong đời thực, giữa người với người.

Đừng để vài năm nữa khi lớn lên, bước ra đời bị vùi dập tơi tả, ngoảnh lại nhìn thời học sinh thanh xuân tươi đẹp chỉ thấy toàn những bồng bột, xốc nổi và vô ơn. Đến lúc đó có nói từ "Giá như" thì cũng quá muộn rồi.

Đừng quên nhấn vào chiếc chuông màu xanh dưới góc phải màn hình để nhận thông báo mới nhất từ Note Pro nhé.

Lời kết

Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết này, đến đây chúng tôi chúc bạn một ngày tốt lành và hạnh phúc bên người thân và gia đình nhé. Hãy chia sẻ bài viết này nếu bạn thấy nó chạm đến một phần suy nghĩ của bạn. Cùng nhau thay đổi để cuộc sống này ý nghĩa hơn, bớt "ảo" đi nhé anh em. Tạm Biệt.

Copyright © Note Pro