Mở đầu

Hello xin chào tất cả anh em độc giả thân thiết của Note Pro! Đố các bạn biết cái cảm giác lúc này của mình là gì không? Mới giữa tháng 10 thôi, trời Hà Nội dạo này bắt đầu đón mấy đợt gió heo may se lạnh, tự nhiên mình ngồi nhâm nhi cốc trà nóng vỉa hè cổng trường Phan Đình Phùng, mở điện thoại lướt lại mấy thư mục ảnh cũ thì thấy nguyên một folder "Tết 2026". Thế quái nào mà lòng mình cứ bồn chồn rạo rực nghĩ về Tết rồi anh em ạ.

Thời gian trôi nhanh thật, chớp mắt cái là lại chuẩn bị dọn dẹp nhà cửa, canh nồi bánh chưng. Mà nhắc đến Tết, ngoài bánh chưng, thịt mỡ dưa hành thì có một thứ làm mình suy nghĩ rất nhiều mấy ngày hôm nay. Chuyện là hôm qua ông anh cùng team Note Pro rủ mình: "Sắp 20/11 rồi, ra Giêng lại mùng 3 Tết thầy, năm nay anh em mình định dùng AI viết thơ chúc tết mấy thầy cô cũ cho xịn không?". Câu nói đùa thôi nhưng nó cứ ám ảnh mình mãi. Hôm nay mình quyết định mở máy, dọn dẹp đống code đang viết dở, để lên một bài tâm sự mỏng với anh em về cái chủ đề nghe có vẻ hơi "trữ tình" này: Chuyện tôn sư trọng đạo ngày Tết và tại sao mấy cái blog viết lảm nhảm bằng tay như tụi mình vẫn sống nhăn răng giữa cái thời đại mà AI nó làm được mọi thứ.

Mùng 3 Tết Thầy: Nó là kỷ niệm, không phải thủ tục

Anh em thế hệ 8x, 9x hay kể cả lứa Gen Z tụi mình chắc ai cũng thuộc nằm lòng câu "Mùng 1 tết cha, mùng 2 tết mẹ, mùng 3 tết thầy". Hồi cấp 2 cấp 3, mình lười vãi chưởng, toàn đi học muộn với chép bài tập về nhà của bọn con gái. Nhớ nhất cô giáo chủ nhiệm dạy Toán, bà ý hắc xì dầu kinh khủng. Cứ mỗi lần mình lơ mơ ngủ gật là phấn bay vèo vèo trúng giữa trán. Ghét cay ghét đắng.

Ấy vậy mà cứ đến sáng mùng 3 Tết, cả lũ lớp mình lại hẹn nhau tập trung ở đầu ngõ, hùn tiền mua một hộp bánh Danisa (huyền thoại mẹ nó luôn), rồi đạp xe lọc cọc đến nhà cô. Đến nơi, cô cười hiền khô, bày mứt sen, hạt dưa ra mời, rồi hỏi han từng đứa: "Dạo này học hành sao rồi, bố mẹ khỏe không?". Tự dưng cái sự đáng sợ trên bục giảng nó bay biến đi đâu mất. Nó ấm áp cực kỳ. Đó chính là cái chất của sự "tôn sư trọng đạo" mà ông bà mình hay nói. Nó không nằm ở cái hộp bánh đắt tiền hay phong bì dày cộp, nó nằm ở việc mình nhớ đến người đã từng chửi mình sấp mặt chỉ để mình nên người.

Đến tận lúc mình bước chân vào con đường đi làm gia sư, đi dạy kèm cho mấy nhóc tì lớp 5, mình mới thực sự thấm thía. Giống như bạn Kim Anh trong team Note Pro từng tâm sự ấy, dạy mấy đứa như bé Lâm, cu Mon mệt đứt hơi. Cứ ra chơi 10 phút thì 8 phút nó đã nhao nhao lên đòi học tiếp, hoặc có đứa thì bướng bỉnh cãi nhem nhẻm. Mình cáu chứ, nhiều lúc muốn tăng xông. Nhưng lúc thấy tụi nó làm được bài khó, lúc phụ huynh nhắn tin "Chị cảm ơn em dạo này cháu ngoan lắm", hay đơn giản là hôm đi dạy trời mưa to được học sinh chạy ra tận cửa đưa cái ô... tự nhiên thấy khóe mắt cay cay. Nghề giáo nó bạc, nhưng nó tình cảm vô cùng.

Khi những lời chúc trở thành "văn mẫu" của máy móc

Trở lại câu chuyện ông anh mình định dùng AI viết lời chúc. Thật ra mấy năm gần đây mình để ý rồi. Cứ đến dịp 20/11 hay mùng 3 Tết, mở Zalo, Facebook lên là ngập tràn những tin nhắn dài dằng dặc. Đọc qua thì ôi chao là mượt mà, văn phong lả lướt, vần điệu đâu ra đấy. Nhưng đọc kỹ thì sặc mùi ChatGPT hay Gemini. Kiểu: "Nhân dịp đầu xuân năm mới, em xin kính chúc thầy/cô một năm an khang thịnh vượng, dồi dào sức khỏe, vạn sự như ý, tiếp tục là người lái đò vĩ đại đưa những chuyến đò qua sông...". Mười tin nhắn thì chín tin giống hệt nhau về cái form cấu trúc, nó chả khác gì văn mẫu hồi cấp 1.

Mình là dân IT, dân làm web làm code, mình yêu công nghệ và ủng hộ sự phát triển của AI. Mình dùng AI hàng ngày để fix mấy dòng code bị lỗi, dùng nó để tổng hợp dữ liệu làm báo cáo cho nhanh. Nhưng mà anh em ạ, dùng máy móc để thay thế cảm xúc giữa con người với con người, nhất là với người thầy người cô của mình, thì nó tệ hại vô cùng. Người nhận họ tinh lắm, họ đọc cái là biết ngay chữ nào từ tâm mình viết ra, chữ nào là do mình copy-paste lười biếng. Sự tiện lợi của công nghệ đang dần bào mòn đi cái sự chân thành mộc mạc nhất của truyền thống tôn sư trọng đạo. Nó làm cho một ngày lễ tết mang ý nghĩa sâu sắc biến thành một thủ tục check-in, gửi tin nhắn rác hàng loạt cho xong nhiệm vụ.

Tại sao những bài viết blog cá nhân vẫn có chỗ đứng vô đối?

Từ chuyện dùng AI viết lời chúc, mình lại liên hệ ngay đến cái nghề viết blog của team Note Pro tụi mình. Nhiều người ngoài kia cứ bảo: "Ôi dào, giờ AI nó viết 1 phút được cả ngàn từ, SEO lên top ầm ầm, mấy cái trang blogspot tự viết lạch cạch từng chữ như mầy sống sao nổi?".

Đúng là AI viết rất nhanh, thông tin nó cào từ hàng triệu nguồn trên internet cực kỳ chuẩn xác và có tổ chức. Nhưng mà để mình nói cho anh em nghe, tại sao Note Pro tụi mình vẫn lầm lì sống, vẫn có lượt truy cập thực tế, vẫn có mấy độc giả trung thành tối nào cũng vào đọc lảm nhảm.

Thứ nhất: Sự độc quyền của những "vết xước" trải nghiệm

Anh em lên Google gõ hỏi một kiến thức lập trình hay hỏi cách sửa điện, AI nó sẽ đưa ra các bước 1 2 3 rõ ràng như sách giáo khoa. Nhưng AI nó không bao giờ có cái trải nghiệm thực tế kiểu: "Hôm qua ở nhà rảnh rỗi lôi công tắc đảo chiều ra đấu dây, loay hoay bị điện giật cho tê cả tay, bóng đèn tự nhiên từ 1 chiều biến cmn thành 2 chiều". AI làm sao biết được cái bực bội khi cãi nhau với ông thợ mạng FPT vì ổng tự ý rút mẹ dây mạng nhà mình ra?

Con người ta lên mạng đọc bài, đôi khi không phải chỉ để tìm thông tin khô khan, mà họ tìm kiếm sự đồng cảm. Họ muốn thấy một con người thật đang đối mặt với những rắc rối đời thường y chang họ. Chính những cái sai lầm ngu ngốc, những lỗi chính tả cảm xúc, những bực dọc cáu gắt, hay sự ngô nghê trong lời văn... đó là "vết xước" làm nên giá trị độc quyền mà không một con bot nào bắt chước được.

Thứ hai: Độ sâu của cảm xúc thật

Giống như cái cách Kim Anh nhà mình kể về gia đình, về sự hận thù, về tiếng "Bố" nghẹn đắng nơi cổ họng mãi mới bật ra được. Đố anh em tìm được con AI nào viết ra được dòng cảm xúc rách nát mà chân thực đến độ đọc xong thấy nhói cả tim như thế. AI nó chỉ biết nối các từ ngữ có xác suất đứng cạnh nhau cao nhất để tạo thành câu hoàn chỉnh, nhưng nó không có một trái tim từng bị tổn thương. Nó chưa từng khóc vì tủi thân ngày mưa không ai đón. Nó không biết cái mùi nồm ẩm đặc trưng của mưa phùn miền Bắc nó khó chịu đến mức nào.

Thứ ba: Chuẩn E-E-A-T không phải là máy móc đánh lừa Google

Mấy nay dân làm web hay đồn nhau về tiêu chuẩn E-E-A-T (Kinh nghiệm, Chuyên môn, Tính thẩm quyền, Độ tin cậy) để đẩy SEO on top Google. Nhiều ông dùng AI xào nấu bài viết, cố nhồi nhét từ khóa rồi tự xưng là chuyên gia. Nhưng Google nó càng ngày càng khôn anh em ạ. Nó dư sức phân biệt được đâu là nội dung xào nấu vô hồn và đâu là nội dung sinh ra từ trải nghiệm cá nhân thực tế (Experience).

Một bài hướng dẫn cài đặt PWA (Progressive Web App) do mình tự thức trắng đêm fix bug, hỏng code lên xuống rồi mới rút ra kinh nghiệm để chia sẻ lại cho anh em, nó chứa đựng những cái "mẹo ngách" mà thằng AI không bao giờ biết. Độc giả họ đọc, họ áp dụng thành công, họ để lại bình luận tương tác, họ chia sẻ link của mình. Đó mới là cái tính thẩm quyền và độ tin cậy thực sự bền vững nhất. Chất xám của con người sẽ luôn giữ vị trí độc tôn vì nó là bản gốc, còn AI vĩnh viễn chỉ là một kẻ đi xào nấu lại từ những bản gốc đó mà thôi.

Vài dòng tâm sự chốt lại cuối ngày

Lan man một hồi, từ chuyện mùng 3 Tết thầy lại vòng vèo qua chuyện AI với viết blog. Nghĩ nực cười nhỉ? Nhưng mà mình viết ra được những dòng này thấy nhẹ nhõm hẳn. Cuộc sống hiện đại trôi qua vội vã quá, cái gì cũng muốn nhanh, muốn tự động hóa. Gửi lời chúc cũng tự động, viết tâm sự cũng tự động. Nếu cứ để máy móc làm hộ hết mấy việc liên quan đến cảm xúc như thế, rồi đến một ngày chúng ta nhìn nhau chắc chả khác gì mấy cục sắt vô hồn.

Tết năm nay, hoặc ngay dịp 20/11 sắp tới, anh em cứ thử đặt cái điện thoại xuống. Đừng mở ứng dụng lên copy văn mẫu nữa. Tự tay nắn nót viết một cái thiệp nhỏ, hoặc nếu nhắn tin thì cứ gõ mấy dòng lủng củng bằng chính lời ăn tiếng nói hàng ngày của mình. "Thầy ơi dạo này thầy khỏe không, em là thằng Hiếu hay ngủ gật bàn cuối đây, năm mới em chúc thầy bớt đau lưng, lúc nào rảnh em qua nhà thầy làm chén chè nhé!". Tin mình đi, thầy cô đọc được mấy dòng ngô nghê đó họ trân trọng và hạnh phúc gấp trăm vạn lần mấy bài thơ ép vần bằng ChatGPT.

Và đối với những anh em đam mê làm blog ngoài kia, những ai đang thấy nản chí vì lượng traffic bị AI cướp mất. Hãy cứ kiên trì viết bằng chính cái đầu của mình. Đem cái điên rồ, cái khác biệt, cái chất riêng của mình đập thẳng vào từng con chữ. Người đọc có thể bị AI dụ dỗ bằng tốc độ trong chốc lát, nhưng họ sẽ luôn ở lại với những tâm hồn đồng điệu. Note Pro của tụi mình vẫn sẽ luôn ở đây, vẫn tiếp tục lầm lì ra bài, có thể sai chính tả tí, có thể lảm nhảm dài dòng tí, nhưng tuyệt đối 100% là lời của con người.

Đừng quên nhấn vào chiếc chuông màu xanh dưới góc phải màn hình để nhận thông báo mới nhất từ Note Pro nhé. Ủng hộ tụi mình bằng một cái chia sẻ hoặc comment chém gió phía dưới cho xôm tụ nha anh em!

Lời kết

Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết này, đến đây chúng tôi chúc bạn một ngày tốt lành và hạnh phúc bên người thân và gia đình nhé. Tạm Biệt.