Mở Đầu

Hello anh em! Lại là mình Minh Hiếu từ Note Pro đây. Đang ngồi gõ mấy dòng này vào một đêm cuối thu Hà Nội, ngoài trời gió mùa đông bắc bắt đầu rít qua khe cửa, thời tiết se lạnh mát mẻ tự dưng làm cái bụng mình nôn nao nghĩ đến không khí của ngày Tết. Nhanh thật sự, thoắt cái mà cái thằng nhóc lớp 7 ngày nào chập chững lập cái blog lOGHITECHUR giờ đã là học sinh lớp 12 trường THPT Phan Đình Phùng rồi. Cái lứa 2009 tụi mình sang năm là thi THPTQG 2027 đấy, áp lực vcl các bạn ạ.

Hôm qua lúc đang ngồi cày sấp mặt cái đề toán học kì, mình thả điện thoại xuống tính nhắm mắt nghỉ mệt 5 phút thôi, tiện tay mở Tiktok lên vuốt vuốt. Chết dở, lướt một mạch hơn 2 tiếng đồng hồ không dứt ra được. Lúc giật mình nhìn lại đồng hồ thì đã quá nửa đêm. Tự nhiên mình ngồi ngẩn người ra ngẫm lại, chợt nảy ra một ý tưởng viết blog. Mình sẽ kết hợp hai thứ tưởng chừng như ếu liên quan gì đến nhau: Cái bệnh "cuồng" nội dung ngắn của giới trẻ tụi mình và truyền thống "tôn sư trọng đạo" mỗi dịp Tết đến xuân về.

Anh em pha cốc trà ấm, ngồi xuống đây nghe thằng Hiếu này lải nhải bốc phét một tí nhé!

1. Hội chứng "não cá vàng" và sự lười biếng mang tên Video Ngắn

Anh em thử thành thật với lòng mình xem, đã bao lâu rồi anh em không đọc trọn vẹn một cuốn sách? Hay thậm chí là xem một cái video trên Youtube dài tầm 15 phút mà không tua nhanh? Hồi xưa á, chờ mòn mỏi anh Vanh Leg ra một cái MV Parody dài mười mấy phút, cả đám xúm lại xem đi xem lại cười há há. Giờ thì sao? Video nào mà 3 giây đầu không giật tít drama, không có nhạc xập xình bắt tai là ngón tay mình tự động vuốt lên mẹ rồi.

Thằng bạn thân ngồi cùng bàn với mình, hôm trước nó kêu xem hết mẹ bộ phim Avengers dài 3 tiếng rồi. Mình hỏi nó xem rạp hay web lậu, nó tỉnh bơ bảo tao xem review tóm tắt 5 phút trên Facebook. Nghe xong cạn lời luôn. Tại sao lại thế? Tại vì nhanh, gọn, lẹ.

Mình không học chuyên ngành tâm lý học hay khoa học thần kinh cao siêu gì đâu, nhưng qua trải nghiệm thực tế và tìm hiểu thì cái này là do não bộ tụi mình bị nghiện chất dopamine "ăn liền". Cứ 15 giây lại có một niềm vui mới, một kích thích mới đập thẳng vào mắt. Tội gì phải ngồi vận dụng trí não để phân tích một bài blog dài ngoằng (như bài này của mình chẳng hạn, hi vọng anh em không lười mà thoát ra nha). Giới trẻ tụi mình bây giờ quay cuồng trong sự hối hả. Sáng đi học trên trường, chiều học thêm, tối lại bò ra làm bài tập. Đầu óc lúc nào cũng căng như dây đàn. Thế nên việc nạp thông tin bị băm nhỏ ra thành từng clip 15-60 giây nó tạo cảm giác đỡ tốn sức hơn hẳn.

Làm admin quản trị cái blog Note Pro này mình mới thấm thía rõ rệt nhất sự thay đổi hành vi của người đọc. Mình check dữ liệu Google Analytics mỗi ngày, thấy chỉ số time-on-page (thời gian ở lại trang) của anh em dạo này giảm sút đáng kể. Nhiều người vào bài viết chia sẻ template hay code của mình, họ kéo tuột một phát từ trên xuống dưới chỉ để săn tìm cái nút "Download" hoặc bôi đen copy đoạn code rồi out luôn. Thói quen đọc sâu, tìm hiểu ngọn ngành xem đoạn code này nó hoạt động ra sao, tại sao lại dùng hàm này mà không dùng hàm kia... dần dần biến mất. Sự kiên nhẫn trở thành một thứ xa xỉ.

2. Sống "nhanh", liệu Tết có còn "đậm sâu"?

Cái sự lười đọc, lướt nhanh nó không chỉ dừng lại ở trên cái màn hình điện thoại đâu, nó ăn sâu vào cả cách chúng ta đối xử với nhau ngoài đời thật. Tết nhất ngày xưa thiêng liêng lắm. Không khí chuẩn bị hăm ba tháng Chạp, gói bánh chưng, canh nồi bánh thâu đêm. Nhưng bây giờ, Tết của nhiều người dường như chỉ thu bé lại vừa bằng những chiếc story đăng vội trên Instagram hay vài cái clip lắc lư theo điệu nhạc mừng xuân trên TikTok.

Thế rồi mình tự hỏi, các cụ có câu "Mùng 1 tết cha, mùng 2 tết mẹ, mùng 3 tết thầy"... liệu cái mùng 3 nó có đang bị trôi tuột đi như một cái video người ta vuốt qua màn hình không?

Mình nhớ lại đợt Tết năm ngoái. Hôm mùng 2, ban cán sự lớp cấp 2 của mình hô hào trong group chat rủ mùng 3 đi chúc Tết cô giáo chủ nhiệm cũ. Lúc đầu nhắn vào nhóm 40 đứa thì đông vui lắm, đứa nào cũng thả tim, "okela", "chốt đơn nha mạy". Đến sáng mùng 3, thời tiết ngoài Bắc thì anh em biết rồi đấy, mưa phùn lây rây gió rét căm căm. Lúc tập trung ở điểm hẹn rơi rụng đi đâu hết còn lèo tèo đúng 5 đứa.

Gọi điện giục thì đứa kêu qua lỡ thức khuya cày phim giờ buồn ngủ quá không dậy nổi, đứa bảo nay bận đi xem phim với người yêu. Có đứa đỉnh cao hơn, chụp cái màn hình tin nhắn gửi một chiếc e-card chúc mừng năm mới có sẵn kèm dòng chữ "Em chúc cô năm mới vui vẻ" qua Messenger cho cô rồi cap màn hình gửi vào nhóm kêu "Tao chúc online rồi nhé".

Thú thật với anh em, lúc đọc cái tin nhắn đấy mình thấy hụt hẫng và hơi buồn. Tình cảm bây giờ cũng bị công nghiệp hóa, được đóng gói sẵn để copy paste gửi hàng loạt. Vài dòng tin nhắn kèm cái icon pháo hoa nó thao tác nhanh gọn lẹ thật đấy, như kiểu anh em tiêu thụ một cái content short-form vậy. Gửi xong là coi như hoàn thành nghĩa vụ. Nhưng nó làm sao thay thế được cái cảm giác mấy đứa học trò co ro đạp xe giữa cái lạnh cắt da cắt thịt của mùa đông Hà Nội, xách giỏ hoa quả đến rụt rè bấm chuông cửa nhà cô?

3. Trải nghiệm không một "thuật toán" nào tạo ra được

Hôm đó, 5 đứa tụi mình hì hục đạp xe vào tận cái khu tập thể cũ kỹ trên đường Đội Cấn. Nhà cô ở tuốt trên tầng 3, lối cầu thang thì tối om lại còn hẹp. Vừa gõ cửa được vài tiếng, cô đã tất tả ra mở. Lúc nhìn thấy mấy đứa tụi mình, khuôn mặt cô ban đầu hơi bất ngờ xong rạng rỡ hẳn lên, ánh mắt kiểu thực sự hạnh phúc ấy.

Cô kéo cả bọn vào nhà, lôi đủ thứ bánh kẹo, mứt tết, hạt dưa ra ép ăn bằng hết mới cho về. Cô nhớ tên từng đứa, thậm chí nhớ luôn cả cái vụ hồi lớp 8 mình hay ngồi bàn cuối ngủ gật trong giờ Văn bị cô bắt đứng góc lớp. Rồi cô hỏi han dạo này học hành trên trường Phan Đình Phùng áp lực không, ôn thi đại học định thi khối gì, nhắm vào trường nào.

Cái cảm giác ngồi trong căn phòng khách nhỏ xíu cũ kỹ, ấm sực mùi hương trầm ngày Tết, tiếng cắn hạt dưa tách tách xen lẫn tiếng cười đùa, nghe cô kể chuyện lứa học sinh xưa với nay... nó đỉnh vcl anh em ạ. Ngay cái giây phút đấy, mình nhận ra một sự thật. Sự gắn kết giữa con người với con người, cái tình cảm thầy trò thiêng liêng ấy, không một cái video giải trí 15 giây nào trên cõi mạng ảo này có thể mang lại được cảm xúc tương tự.

Hai chữ "Tôn sư trọng đạo" nghe qua thì có vẻ to tát, nặng mùi sách vở giáo điều. Hồi xưa đi học lúc nào bước vào cổng trường chả đập thẳng vào mắt cái khẩu hiệu đỏ chót nền chữ vàng ấy. Nhưng mà đối với bản thân mình lúc này, nó đơn giản chỉ là việc bạn chịu dành ra một khoảng thời gian, dừng lại một nhịp khỏi cái vòng quay hối hả điên cuồng của mạng xã hội. Bước ra khỏi thế giới ảo, gõ cửa nhà một người đã từng mài giũa mình.

Dù sau này bạn có thành công đến đâu, làm giám đốc hay ông này bà nọ kiếm tiền tỷ, thì lúc đứng trước mặt người thầy người cô, bạn vẫn mãi chỉ là cái đứa học trò lôm côm ngây ngô năm nào thôi.

4. Hãy giữ lại phần "Người" trong thời đại máy móc

Mình không hề có ý bài trừ nội dung ngắn hay lên án Tiktok đâu nha. Nói thật thì sắp tới khéo Note Pro của mình cũng phải đu trend làm vài cái video short để kéo thêm tương tác với traffic ấy chứ, làm blog giờ khó khăn lắm. Mạng xã hội sinh ra vốn là công cụ để phục vụ con người chúng ta, cái sai là do chính mình tự biến mình thành nô lệ của thuật toán.

Chúng ta hoàn toàn có quyền thích xem những video giải trí nhanh, thích vuốt màn hình vô tri để xả stress sau những tiết học toán lý hóa căng thẳng nhức não. Nhưng tuyệt đối đừng để cái lối sống "lướt và lướt", "thích thì xem không thích thì lướt" ấy áp dụng vào cách mình ứng xử với những người xung quanh.

Nếu anh em nào đọc đến đây mà chợt nhận ra năm ngoái mình lỡ quên mất mùng 3 Tết thầy, thì Tết 2027 sắp tới này hãy thay đổi đi nhé. Nhớ là cái lứa 2009 tụi mình thi xong là ra trường cút luôn khỏi thời học sinh rồi đấy. Bớt bớt cầm điện thoại lướt mạng lại. Nhấc máy lên gọi rủ mấy đứa bạn thân, hùn tiền mua một hộp mứt hay gói bánh nhỏ thôi cũng được. Thầy cô không ai quan trọng dăm ba cái quà cáp đắt tiền đâu.

Lên đồ cho gọn gàng, chải cái đầu cho tử tế rồi đến thăm thầy cô. Xóa ngay cái ý định gửi tin nhắn chúc tết copy paste đi, nhạt nhẽo và vô hồn lắm. Đừng để những truyền thống văn hóa cốt lõi của người Việt Nam mình bị sự lười biếng và công nghệ tiện lợi làm cho phai nhạt dần. Mất đi rồi xót xa lắm.

Đừng quên nhấn vào chiếc chuông màu xanh dưới góc phải màn hình để nhận thông báo mới nhất từ Note Pro nhé.

Lời kết

Nói dông nói dài nãy giờ chắc cũng gãy mẹ cả tay rồi các bạn ạ. Bài viết này mình cam kết 100% hoàn toàn tự gõ bằng tay, gõ bằng chính cái tâm trạng ngổn ngang của một thằng học sinh cuối cấp đang đối mặt với bao nhiêu áp lực. Note Pro tụi mình từ trước đến nay vẫn kiên định với tôn chỉ: Nói KHÔNG với viết bài bằng AI. Mình thà gõ sai vài lỗi chính tả, câu chữ đôi chỗ lủng củng cọc cằn một tí nhưng nó là chất xám của mình, là cảm xúc chân thật nhất mình muốn truyền đạt đến anh em.

Anh em nghĩ sao về việc giới trẻ ngày nay quá lạm dụng content ngắn và chuyện đi chúc Tết thầy cô? Bình luận ngay phía dưới cho mình biết ý kiến với nhé. Sự ủng hộ, tương tác của các bạn chính là nguồn sống để thằng Hiếu này tiếp tục thức đêm cày cuốc duy trì blog.

Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết này, đến đây chúng tôi chúc bạn một ngày tốt lành và hạnh phúc bên người thân và gia đình nhé. Tạm Biệt.

Copyright © Note Pro